Иллюстратив фото

АҚШнинг Флорида университети олимлари биринчи тоифа қандли диабетнинг энг дастлабки белгисини — ошқозон ости безидаги кичик инсулин ишлаб чиқарадиган ҳужайраларнинг ўлимини аниқладилар. Тадқиқот натижалари ҳақида мақола «Diabetes» журналида чоп этилган.

Олимлар иммун тизими дастлаб Лангерганснинг катта оролчаларига эмас, балки ошқозон ости бези тўқимаси бўйлаб тарқалган битта бета ҳужайралари ва майда гуруҳларга ҳужум қилишини аниқладилар. Бу ҳар қандай аломатлар пайдо бўлишидан олдин, инсулин ишлаб чиқаришнинг асосий қисми учун масъул бўлган катта оролчалар шикастланишидан анча олдин содир бўлади.

Ҳужайраларнинг йўқ қилинишининг бу тартиби болаларда диабетнинг нима учун тезроқ ривожланишини тушунтиради: уларнинг ошқозон ости безида иммун тизими томонидан биринчи бўлиб ҳужумга учраган анча кичик оролчалар мавжуд. Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, бу эрта босқични аниқлаш ва катта оролчаларни ҳимоя қилишни ўрганиш касалликнинг ривожланишини секинлаштириши ёки олдини олиши мумкин.

Олимлар биринчи тоифа қандли диабетда организм инсулин ишлаб чиқариш қобилиятини бутунлай йўқотишини таъкидладилар — иммун тизими бета ҳужайраларини хато билан йўқ қилади. Бу патология нотўғри овқатланиш билан боғлиқ эмас. Иккинчи тоифа диабетда ҳужайраларнинг ўзи дастлаб сақланиб қолади, аммо организм тўқималари инсулинга нормал жавоб беришни тўхтатади, натижада инсулин ишлаб чиқариш етарли бўлмайди. Касаллик аста-секин ривожланади ва одатда метаболик касалликлар туфайли юзага келади.

Тадқиқот диабетнинг турли босқичларига чалинган одамларнинг ошқозон ости бези тўқимасини ўз ичига олган халқаро nPOD биомаълумотлар базасидан олинган маълумотлар ёрдамида ўтказилди. Олинган маълумотлар касалликнинг бошланиши учун янги моделни таклиф қилади ва эрта ташхис қўйиш ва профилактика чораларини ишлаб чиқишга йўл очади.