Illyustrativ foto

AQSHning Florida universiteti olimlari birinchi toifa qandli diabetning eng dastlabki belgisini — oshqozon osti bezidagi kichik insulin ishlab chiqaradigan hujayralarning oʻlimini aniqladilar. Tadqiqot natijalari haqida maqola “Diabetes” jurnalida chop etilgan.

Olimlar immun tizimi dastlab Langergansning katta orolchalariga emas, balki oshqozon osti bezi toʻqimasi boʻylab tarqalgan bitta beta hujayralari va mayda guruhlarga hujum qilishini aniqladilar. Bu har qanday alomatlar paydo boʻlishidan oldin, insulin ishlab chiqarishning asosiy qismi uchun masʼul boʻlgan katta orolchalar shikastlanishidan ancha oldin sodir boʻladi.

Hujayralarning yoʻq qilinishining bu tartibi bolalarda diabetning nima uchun tezroq rivojlanishini tushuntiradi: ularning oshqozon osti bezida immun tizimi tomonidan birinchi boʻlib hujumga uchragan ancha kichik orolchalar mavjud. Tadqiqotchilarning fikriga koʻra, bu erta bosqichni aniqlash va katta orolchalarni himoya qilishni oʻrganish kasallikning rivojlanishini sekinlashtirishi yoki oldini olishi mumkin.

Olimlar birinchi toifa qandli diabetda organizm insulin ishlab chiqarish qobiliyatini butunlay yoʻqotishini taʼkidladilar — immun tizimi beta hujayralarini xato bilan yoʻq qiladi. Bu patologiya notoʻgʻri ovqatlanish bilan bogʻliq emas. Ikkinchi toifa diabetda hujayralarning oʻzi dastlab saqlanib qoladi, ammo organizm toʻqimalari insulinga normal javob berishni toʻxtatadi, natijada insulin ishlab chiqarish yetarli boʻlmaydi. Kasallik asta-sekin rivojlanadi va odatda metabolik kasalliklar tufayli yuzaga keladi.

Tadqiqot diabetning turli bosqichlariga chalingan odamlarning oshqozon osti bezi toʻqimasini oʻz ichiga olgan xalqaro nPOD biomaʼlumotlar bazasidan olingan maʼlumotlar yordamida oʻtkazildi. Olingan maʼlumotlar kasallikning boshlanishi uchun yangi modelni taklif qiladi va erta tashxis qoʻyish va profilaktika choralarini ishlab chiqishga yoʻl ochadi.