Illyustrativ foto

Kuchli immunitetga surunkali yalligʻlanish evaziga erishish mumkin. Bunday xulosaga AQSHning Kanzas universiteti saraton markazi olimlari tomonidan kelindi.

Olimlar hujayra oʻlimi (piroptoz) jarayonini oʻrganishdi. Piroptoz — bu yalligʻlanishni keltirib chiqaradigan hujayra oʻlimining dasturlashtirilgan va boshqariladigan jarayoni. Ushbu reaksiya davomida immunitet hujayralari yalligʻlanish reaksiyasini kuchaytirish va viruslar yoki bakteriyalardan tezroq qutulish uchun oʻzlarini yoʻq qiladi. Bu jarayon “oʻlim burmasi” domenining oqsillari tomonidan qoʻzgʻatiladi. Patogenlar bilan aloqa qilganda, ular hujayraning yorilishi va yalligʻlanish signallarining tarqalishiga olib keladigan kristall tuzilmalarni hosil qiladi.

Yangi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, bu oqsillar infeksiyasiz ham oʻz-oʻzidan yigʻilib, hujayra oʻlimini qoʻzgʻatishi mumkin. Bu doimiy, past darajadagi yalligʻlanishga olib keladi. Bu yoshga qarab koʻplab kasalliklar — saraton va Alsgeymer kasalligidan depressiya va demansiyani rivojlanish xavfini oshiradi.

Tajribalar shuni koʻrsatdiki, baʼzi immunitet hujayralarida bu tasodifiy jarayonlar ularning hayoti davomida muntazam ravishda sodir boʻladigan ushbu oqsillarning yetarlicha yuqori darajasiga ega.

“Virusli DNK molekulasi kabi kichik bir maʼlumotga asoslanib, immun hujayra nima qilish kerakligini hal qilish uchun bir necha daqiqaga ega. Bu qaror koʻpincha oʻzini-oʻzi yoʻq qilishdir”, — deydi tadqiqotchi Randall Halfmann.

Tadqiqotchilar ushbu jarayonlarni tushunish hujayralarning oʻz-oʻzidan oʻlimini oldini oladigan va yalligʻlanishni kamaytiradigan dorilarni yaratishga yordam berishi mumkinligiga ishonishmoqda. Biroq, bu yondashuv ehtiyotkorlikni talab qiladi, chunki bu oqsillarning faolligini kamaytirish tanani infeksiyaga nisbatan zaifroq qilib qoʻshishi mumkin.