Бугунги кунда Ўзбекистон иқтисодиёти жадал таркибий янгиланишлар ва рақамли трансформация жараёнини фаол давом эттирмоқда. Ушбу жараён меҳнат бозорида кадрлар сиёсатини ва уларга қўйиладиган талабларни тубдан ўзгартирди. Эндиликда барқарор иш ўрни ёки дипломнинг ўзи етарли эмас. Иш берувчилар амалий кўникма, технологик саводхонлик ва тор ихтисослашувга эга мутахассисларни юқори баҳоламоқда.

Ҳозирги вақтда мамлакатимизда ойлик иш ҳақи миқдори нафақат соҳа танловига, балки мутахассиснинг замонавий технологиялар билан ишлаш қобилиятига ҳам бевосита боғлиқ бўляпти. IT секторининг кенгайиши, молия бозорининг эркинлашуви ва «яшил» энергетиканинг кириб келиши натижасида анъанавий касблар ўз ўрнини юқори технологик йўналишларга бўшатиб бермоқда.

Ўзбекистон меҳнат бозорида иш ҳақи фақатгина лавозимга қараб эмас, балки мутахассиснинг масъулият даражаси, халқаро меҳнат бозоридаги рақобатбардошлиги ва у фойдаланадиган технологияларнинг мураккаблигига қараб белгиланмоқда. Ушбу мақолада бугунги куннинг энг харидоргир соҳалари ва бозорга энди кириб келаётган янги, даромадли касблар ҳақида сўз юритамиз.

Банк ва молия сектори

Молия бозори эркинлашиши билан банклараро рақобат кучайди. Бу соҳада инвестиция таҳлилчилари, риск-менежерлар ва ғазначилик мутахассислари ўртача 20-35 миллион сўм даромад олмоқдалар.

Банклар рақамли трансформация даврида капитални тўғри бошқариш ва рискларни минималлаштириш учун юқори малакали кадрларга эҳтиёж сезмоқда. Уларнинг қарорлари банкнинг миллиардлаб фойда кўриши ёки зарар кўришига сабаб бўлиши мумкин.

Ахборот технологиялари

Senior дастурчилар, тизим архитекторлари ва киберхавфсизлик мутахассисларининг маоши 25-50 миллион сўм (баъзан ундан юқори) атрофида шаклланмоқда.

IT мутахассислари учун чегара йўқ — улар масофадан туриб глобал компанияларда ишлашлари мумкин. Маҳаллий компаниялар эса бундай кадрларни сақлаб қолиш учун жаҳон стандарти даражасида маош таклиф қилишга мажбур.

Авиация

Ҳаво кемаси командирлари ва авиация муҳандисларининг даромади барқарор равишда 40-60 миллион сўм атрофида сақланиб қолмоқда.

Ушбу соҳа инсон ҳаёти учун ўта юқори масъулиятни ва халқаро сертификацияни талаб қилади. Шунингдек, бундай кадрлар сони чекланган бўлиб, уларни тайёрлаш узоқ вақт ва катта маблағ талаб этади.

Саноат ва кончилик

Олтин, мис ва газ қазиб олиш саноатидаги тор доирадаги муҳандислар ва геологлар 15-30 миллион сўм даромад оладилар.

Бу тармоқлар Ўзбекистон экспортининг асосий қисмини ташкил этади. Оғир шароитларда ишлаш ва юқори технологик ускуналарни бошқариш юқори моддий рағбатни тақозо этади.

Ўзбекистон меҳнат бозорига кириб келаётган янги касблар

Иқтисодиётнинг рақамли трансформацияси ва «яшил» энергетикага ўтиши натижасида, анъанавий соҳалар қаторига мутлақо янги, аммо юқори ҳақ тўланадиган йўналишлар қўшиляпти. Ушбу касблар яқин 5 йилликда меҳнат бозорининг асосий касбларига айланиши кутилмоқда.

Муқобил энергия муҳандислиги

Ўзбекистонда қуёш ва шамол электр станциялари қурилиши жадаллашгани сабабли, қайта тикланувчи энергия манбалари бўйича муҳандисларга талаб кескин ортди.

Бу соҳа ҳали жуда янги ва малакали кадрлар тақчиллиги мавжуд. Халқаро лойиҳаларда бундай мутахассисларнинг маоши 15-25 миллион сўмдан бошланмоқда.

Сунъий интеллект ва нейротармоқлар таҳлилчиси

Банк, чакана савдо ва ишлаб чиқаришда сунъий интеллект тизимларини жорий этувчи ва уларни бошқарувчи мутахассислар гуруҳи шаклланмоқда.

Сунъий интеллект тизимлари инсон меҳнатини оптималлаштириш ва харажатларни камайтириш имконини беради. Корхоналар ўз самарадорлигини ошириш учун ушбу технологияни тушунадиган кадрларга юқори ҳақ тўлашга тайёр.

Электромобиллар бўйича сервис муҳандиси

Республикада электромобиллар сони геометрик прогрессия билан ортмоқда. Бу эса анъанавий механиклардан фарқли ўлароқ, юқори кучланишли тизимлар ва дастурий таъминот билан ишловчи мутахассисларга эҳтиёж туғдирди.

Бу соҳа ҳам механикани, ҳам IT-кўникмаларни талаб қилади. Ноёб малака эгалари ҳозирнинг ўзида бозорда энг харидоргир мутахассислар қаторидан жой олган.

Агротехнологлар ва дрон-операторлар

Қишлоқ хўжалигида ресурсларни тежовчи «ақлли» тизимлар ва дронлар ёрдамида экинларни мониторинг қилиш йўналиши ривожланмоқда.

Ўзбекистон аграр мамлакат бўлгани сабабли, ҳосилдорликни технологик йўл билан ошира оладиган мутахассислар йирик агрокластерлар томонидан юқори баҳоланади.

Таъкидлаш жоизки, бугунги кунда юқори даромад олишнинг калити фақат соҳа танлашда эмас, балки бир неча йўналиш кесишмасида малака орттиришда ҳамдир. Масалан, қишлоқ хўжалиги мутахассиси ўз соҳасини билиш билан бирга IT, энергетика ва экология соҳаларида ҳам кўникмага эга бўлиши, келажакда юқори ойлик маош олишни таъминлаши шубҳасиз.

Эъзозбек Ҳамидов тайёрлади.