Bugungi kunda Oʻzbekiston iqtisodiyoti jadal tarkibiy yangilanishlar va raqamli transformatsiya jarayonini faol davom ettirmoqda. Ushbu jarayon mehnat bozorida kadrlar siyosatini va ularga qoʻyiladigan talablarni tubdan oʻzgartirdi. Endilikda barqaror ish oʻrni yoki diplomning oʻzi yetarli emas. Ish beruvchilar amaliy koʻnikma, texnologik savodxonlik va tor ixtisoslashuvga ega mutaxassislarni yuqori baholamoqda.

Hozirgi vaqtda mamlakatimizda oylik ish haqi miqdori nafaqat soha tanloviga, balki mutaxassisning zamonaviy texnologiyalar bilan ishlash qobiliyatiga ham bevosita bogʻliq boʻlyapti. IT sektorining kengayishi, moliya bozorining erkinlashuvi va “yashil” energetikaning kirib kelishi natijasida anʼanaviy kasblar oʻz oʻrnini yuqori texnologik yoʻnalishlarga boʻshatib bermoqda.

Oʻzbekiston mehnat bozorida ish haqi faqatgina lavozimga qarab emas, balki mutaxassisning masʼuliyat darajasi, xalqaro mehnat bozoridagi raqobatbardoshligi va u foydalanadigan texnologiyalarning murakkabligiga qarab belgilanmoqda. Ushbu maqolada bugungi kunning eng xaridorgir sohalari va bozorga endi kirib kelayotgan yangi, daromadli kasblar haqida soʻz yuritamiz.

Bank va moliya sektori

Moliya bozori erkinlashishi bilan banklararo raqobat kuchaydi. Bu sohada investitsiya tahlilchilari, risk-menejerlar va gʻaznachilik mutaxassislari oʻrtacha 20-35 million soʻm daromad olmoqdalar.

Banklar raqamli transformatsiya davrida kapitalni toʻgʻri boshqarish va risklarni minimallashtirish uchun yuqori malakali kadrlarga ehtiyoj sezmoqda. Ularning qarorlari bankning milliardlab foyda koʻrishi yoki zarar koʻrishiga sabab boʻlishi mumkin.

Axborot texnologiyalari

Senior dasturchilar, tizim arxitektorlari va kiberxavfsizlik mutaxassislarining maoshi 25-50 million soʻm (baʼzan undan yuqori) atrofida shakllanmoqda.

IT mutaxassislari uchun chegara yoʻq — ular masofadan turib global kompaniyalarda ishlashlari mumkin. Mahalliy kompaniyalar esa bunday kadrlarni saqlab qolish uchun jahon standarti darajasida maosh taklif qilishga majbur.

Aviatsiya

Havo kemasi komandirlari va aviatsiya muhandislarining daromadi barqaror ravishda 40-60 million soʻm atrofida saqlanib qolmoqda.

Ushbu soha inson hayoti uchun oʻta yuqori masʼuliyatni va xalqaro sertifikatsiyani talab qiladi. Shuningdek, bunday kadrlar soni cheklangan boʻlib, ularni tayyorlash uzoq vaqt va katta mablagʻ talab etadi.

Sanoat va konchilik

Oltin, mis va gaz qazib olish sanoatidagi tor doiradagi muhandislar va geologlar 15-30 million soʻm daromad oladilar.

Bu tarmoqlar Oʻzbekiston eksportining asosiy qismini tashkil etadi. Ogʻir sharoitlarda ishlash va yuqori texnologik uskunalarni boshqarish yuqori moddiy ragʻbatni taqozo etadi.

Oʻzbekiston mehnat bozoriga kirib kelayotgan yangi kasblar

Iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi va “yashil” energetikaga oʻtishi natijasida, anʼanaviy sohalar qatoriga mutlaqo yangi, ammo yuqori haq toʻlanadigan yoʻnalishlar qoʻshilyapti. Ushbu kasblar yaqin 5-yillikda mehnat bozorining asosiy kasblariga aylanishi kutilmoqda.

Muqobil energiya muhandisligi

Oʻzbekistonda quyosh va shamol elektr stansiyalari qurilishi jadallashgani sababli, qayta tiklanuvchi energiya manbalari boʻyicha muhandislarga talab keskin ortdi.

Bu soha hali juda yangi va malakali kadrlar taqchilligi mavjud. Xalqaro loyihalarda bunday mutaxassislarning maoshi 15-25 million soʻmdan boshlanmoqda.

Sunʼiy intellekt va neyrotarmoqlar tahlilchisi

Bank, chakana savdo va ishlab chiqarishda sunʼiy intellekt tizimlarini joriy etuvchi va ularni boshqaruvchi mutaxassislar guruhi shakllanmoqda.

Sunʼiy intellekt tizimlari inson mehnatini optimallashtirish va xarajatlarni kamaytirish imkonini beradi. Korxonalar oʻz samaradorligini oshirish uchun ushbu texnologiyani tushunadigan kadrlarga yuqori haq toʻlashga tayyor.

Elektromobillar boʻyicha servis muhandisi

Respublikada elektromobillar soni geometrik progressiya bilan ortmoqda. Bu esa anʼanaviy mexaniklardan farqli oʻlaroq, yuqori kuchlanishli tizimlar va dasturiy taʼminot bilan ishlovchi mutaxassislarga ehtiyoj tugʻdirdi.

Bu soha ham mexanikani, ham IT-koʻnikmalarni talab qiladi. Noyob malaka egalari hozirning oʻzida bozorda eng xaridorgir mutaxassislar qatoridan joy olgan.

Agrotexnologlar va dron-operatorlar

Qishloq xoʻjaligida resurslarni tejovchi “aqlli” tizimlar va dronlar yordamida ekinlarni monitoring qilish yoʻnalishi rivojlanmoqda.

Oʻzbekiston agrar mamlakat boʻlgani sababli, hosildorlikni texnologik yoʻl bilan oshira oladigan mutaxassislar yirik agroklasterlar tomonidan yuqori baholanadi.

Taʼkidlash joizki, bugungi kunda yuqori daromad olishning kaliti faqat soha tanlashda emas, balki bir necha yoʻnalish kesishmasida malaka orttirishda hamdir. Masalan, qishloq xoʻjaligi mutaxassisi oʻz sohasini bilish bilan birga IT, energetika va ekologiya sohalarida ham koʻnikmaga ega boʻlishi, kelajakda yuqori oylik maosh olishni taʼminlashi shubhasiz.

Eʼzozbek Hamidov tayyorladi.