Фото: РИА Новости

Истанбулда Россия ва Украина делегациялари ўртасидаги музокараларнинг учинчи раунди бўлиб ўтди. Учрашув тахминан 35 дақиқа давом этди. Музокараларда Россия делегациясига президент ёрдамчиси Владимир Мединский, Украина делегациясига эса Миллий хавфсизлик ва мудофаа кенгаши раҳбари Рустем Умеров бошчилик қилди. Россия ва Украина вакиллари нимани муҳокама қилишга муваффақ бўлишди, улар нимада келишиб олдилар ва нима бўйича келиша олмадилар. Қуйида шулар хусусида.

Музокаралар ҳақида нима маълум?

Россия ва Украина ўртасидаги музокараларнинг учинчи раунди аввалги музокаралар каби Туркиянинг Истанбул шаҳридаги “Чираган” саройида бўлиб ўтди. Учрашувда иштирок этаётган делегациялар таркиби, афтидан, 2 июнь куни бўлиб ўтган музокараларнинг иккинчи босқичини тўлиқ такрорлади.

Делегациялар учрашуви олдидан музокара гуруҳлари раҳбарлари Владимир Мединский ва Рустем Умеров яккама-якка қисқа суҳбат ўтказди. Улар қандай муаммоларни кўтарганлари аниқ эмас.

“РИА Новости” делегацияларнинг музокаралари тўлиқ таркибда Москва вақти билан соат 20:38да бошлангани ва 21:16 да якунлангани ҳақида хабар берди. Шу тариқа учрашув атиги 38 дақиқа давом этди

Ёпиқ қисм бошланишидан олдин Туркия ташқи ишлар вазири Ҳакан Фидан кириш нутқи билан чиқди. Унинг таъкидлашича, Россия ва Украина ўртасидаги музокаралар натижаси кенг қамровли тинчлик бўлиши керак.

“Биз томонлар музокаралар жараёнининг учинчи босқичида мазмунли суҳбатга қаратилган маслаҳатлашувларни намойиш этишларини истаймиз”, — деди Ҳакан Фидан.

Учрашувдан кейин Россиянинг фикри қандай?

Россия делегацияси раҳбари Владимир Мединский музокаралар якунлари бўйича журналистлар билан мулоқот чоғида томонларнинг ўт очишни тўхтатиш ва тинчлик битимини тузиш бўйича позицияларини “имкон қадар узоқроқ” деб таърифлади.

Шу билан бирга, у Россия томони Украинага онлайн режимда ишлайдиган сиёсат, гуманитар ва ҳарбий масалалар бўйича ишчи гуруҳлар тузишни таклиф қилди. Россия ва Украина президентлари Владимир Путин ва Владимир Зеленский ўртасида зудлик билан учрашув ўтказишни рад этди. Унинг таъкидлашича, бундай учрашув тинчлик ўрнатиш тўғрисидаги битимларнинг якуний нуқтаси бўлиши керак. Украинада сақланаётган Курск вилояти аҳолисининг ҳаммаси ҳам уйларига қайтмаганлигини таъкидлади. Украина Қуролли кучлари аскарларини ва “бошқа тоифадаги шахсларни” Курск вилояти аҳолисига алмаштиришга тайёрлигини билдирди.

Украина олдинги чизиқдаги қисқа гуманитар паузаларга қайтишни таклиф қилди.

Янги алмашинувларга келсак, Владимир Мединский ишонтиришича, бу маҳбусларга нисбатан ҳам, ўлган аскарларнинг жасадларига нисбатан ҳам давом этади. Унинг эслатишича, Россия аллақачон етти мингдан ортиқ жасадларни Украинага қайтарган ва “озроқ қисмини” қайтариб олган.

“Биз Украинага ҳалок бўлган украиналик ҳарбийларнинг яна уч минг жасадини топширишни таклиф қилдик”, — деди Владимир Мединский.

Президент ёрдамчиси айни пайтда Россияда қолаётган украиналик болаларни ватанига қайтариш масаласига ҳам изоҳ берди. Унинг сўзларига кўра, Украина олдинги йиғилишда топширган 300 нафар вояга етмаганлар рўйхатида Россияда ҳеч қачон бўлмаганларнинг салмоқли қисми бор.

Шу билан бирга, Россия делегацияси раҳбари, агар ҳозир Россияда ҳақиқатда қолаётган вояга етмаганларнинг ота-оналари, қариндошлари ёки вакиллари топилса, улар ватанига қайтишига ишонтирди. Бу ҳақда фикр билдириб, “Болалар биз учун муқаддасдир”, — деди у.

Украина музокараларни қандай изоҳлади?

Учрашув олдидан Украина президенти девони раҳбари маслаҳатчиси Михаило Подоляк Украина томони учун музокараларнинг учинчи раундининг асосий мақсади Владимир Путин ва Владимир Зеленский ўртасидаги учрашув бўйича мазмунли келишувлар тузиш эканлигини таъкидлади.

“Кремлда якуний қарорни фақат бир киши қабул қилади. Президент Зеленский урушни тўхтатиш фақат икки давлат раҳбарларининг бевосита иштирокида бўлиши мумкинлигини бир неча бор таъкидлаган”, — деди Подоляк.

Учинчи раунд якунлари бўйича Рустем Умеров Украина томони ҳақиқатан ҳам август ойи охиригача бундай учрашувни ўтказишни таклиф қилганини ва Россия томонининг тегишли қарорини кутишда давом этишини тасдиқлади.

Илгари Россия бундай алоқалар фақат тинчлик келишуви шартлари бўйича дастлабки келишувдан кейин мумкин бўлишини бир неча бор таъкидлаган. Россия делегацияси бу сафар ҳам ўз позициясидан қайтмади.

“Учрашув [Путин ва Зеленский ўртасидаги] ҳақиқий сиёсий тараққиётни очишга қодир. Россия тайёрлигини намойиш қилиши керак. Россия тинчликка эришиш учун конструктив ёндашувни қўллаши керак”, — деди Умеров.

Бундан ташқари, Рустем Умеров Россия билан ҳибсга олинган шахслар — ҳам ҳарбий, ҳам тинч аҳоли алмашинуви бўйича янги келишувлар тузилганини тасдиқлади.

“Россия ва Украина ўртасидаги гуманитар алмашинувга 1200 нафардан ортиқ одам қамраб олинади”, — деди у.

Кейинги учрашув қачон бўлади?

“РИА Новости” манбаларининг хабар беришича, Россия ва Украина ўртасидаги музокаралар катта эҳтимол билан 24 июль, пайшанба куни давом этмайди.

Россия ва Украина ўртасида музокараларнинг янги босқичи фақат учинчи раунд якунлари бўйича томонлар эришган келишувлар бажарилгандан кейингина мумкин бўлади.

Тинчлик истиқболлари қандай ўзгарди?

Россиялик сиёсатшунос Богдан Безпалконинг фикрича, музокараларнинг учинчи раундидаги асосий ютуқ ҳибсга олинган тинч аҳолини алмашиш бўйича келишув бўлди.

Шу билан бирга, сиёсатшуноснинг таъкидлашича, музокаралар давомида на Россия, на Украина можарони ҳал қилишнинг асосий масалалари — ўт очишни тўхтатиш, юқори мансабдор шахсларнинг учрашуви, ҳудудий даъволар бўйича келишиб олишнинг иложи йўқ деб ҳисобламоқда.

“Шунчаки, ҳозир на Россия, на Украина ҳақиқатдан ҳам тинчликдан манфаатдор эмас”, — дейди Безпалко.

Мутахассиснинг фикрича, томонларнинг ўзаро талабларини амалда амалга ошириш ҳали имконсиз бўлгани учун улар иккинчи даражали масалаларда келишиб олишни афзал кўришади. Ҳарбий ҳаракатлар, албатта, кучайиш истиқболларини истисно қилмасдан давом этади.

Унинг қўшимча қилишича, агар тўртинчи раунд бўлса ёки бошқа форматдаги музокаралар давом этса, худди шу турдаги соҳаларга оид масалалар муҳокама қилинади.