Эронда 28 декабрдан бери оммавий норозилик намойишлари давом этмоқда. Дастлаб миллий валютанинг кескин қадрсизланиши ва юқори инфляция сабабли Теҳрондаги Катта бозор савдогарлари иш ташлашга чиққан. Кейинчалик эса норозилик акциялари деярли бутун мамлакатни қамраб олди. Орадан ўн кун ўтиб, Эрон ғарбидаги икки шаҳар намойишчилар назоратига ўтди. Давлат ахборот агентликлари бу шаҳарлар қўлга олинганини инкор этмоқда ва полиция намойишчиларни тарқатиб юборганини билдирмоқда. Эроннинг олий раҳбари Али Хоманаий иқтисодий муаммолар мавжудлигини тан олган, аммо уларни «душманлар фаолияти» билан изоҳлаган. У, шунингдек, «тартиббузарлар билан гаплашиш бефойда» эканини ва уларни «жойига қўйиш керак»лигини айтган.

Норозилик намойишлари бошланганидан ўн кун ўтиб, Эрон ғарбидаги Абданон ва Малекшоҳи шаҳарлари намойишчилар назоратига ўтгани ҳақида 7 январь куни Fox News телеканали Эрон Миллий Қаршилик Кенгашига таяниб хабар берди. Эрон мухолифати вакили Али Сафавий телеканалга шундай деди:

«Бугун Эрон ғарбидаги икки шаҳарда жуда жиддий воқеалар юз берди: улар амалда қўлга олинган, одамлар кўчаларда буни нишонлаб байрам қилишяпти. Улар «Хоманаийга ўлим!» деб қичқиришяпти».

Эрон Миллий Қаршилик Кенгаши президенти Марям Раджавий ҳам Х ижтимоий тармоғидаги саҳифасида кўчага чиққан одамларни қутлаб, улар «жазоловчи кучларни ортга чекинишга мажбур қилганини» таъкидлаган.

Абданон шаҳри Эрон ғарбидаги Илом вилоятида, Ироқ чегарасига яқин жойлашган. Малекшоҳи эса ундан тахминан 100 километр масофада жойлашган.

Эрон Миллий Қаршилик Кенгаши маълумотларида айтилишича, Абданонда Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) намойишчиларга ҳужум қилишга уринган. Жавобан намойишчилар ИИМКга тегишли бўлган «Офоғ Курош» савдо тармоғининг дўконини ёқиб юборган.

Малекшоҳи шаҳрида тўқнашувлар аввалги кунларда ҳалок бўлган Форес Оға Муҳаммадийнинг дафн маросими вақтида бошланган. Маҳаллий манбаларга кўра, Абданон намойишчилар қўлига ўтгач, полиция ходимлари ҳам улар томонига ўта бошлаган.

Норозилик намойишларини қўллаб-қувватлаб, АҚШда яшовчи эронлик мухолифат етакчиси Ризо Паҳлавий ҳам чиқиш қилди. У 6 январь куни The Washington Post газетасида мақола эълон қилиб, 2026 йил боши билан Эрон «чуқур ўзгаришлар остонасига келиб қолгани»ни айтди. Унинг фикрича, Ислом Республикаси «1979 йилдан бери бўлган давр ичида ҳеч қачон бу қадар заиф ва пароканда бўлмаган».

Паҳлавий айтишича, намойишчилар эркинлик талаблари билан бирга унинг номини ҳам шиор қилиб қичқиришмоқда. Шу муносабат билан у «зулмдан халқнинг ўзи танлайдиган демократик келажакка ўтиш»га бошчилик қилишга тайёр эканини билдирди. У Эроннинг демократик кучларини уч асосий тамойил атрофида бирлашишга чақирди: мамлакат ҳудудий яхлитлигини сақлаш, шахсий эркинликлар ва фуқаролар тенглигини таъминлаш ҳамда динни давлатдан ажратиш. Унинг фикрича, бу тамойиллар миллий ярашув жараёни ва мамлакат келажак бошқарув шаклини белгилайдиган референдум билан мустаҳкамланиши керак.

Эрон давлат ахборот агентликлари Абданон ва Малекшоҳи шаҳарлари намойишчилар томонидан қўлга олинганини рад этмоқда. Ирна агентлиги Абданонда полиция намойишчиларни кўз ёш чиқарувчи газ ёрдамида тарқатганини билдирган. Тасним агентлиги эса шундан сўнг намойишчилар «тарқалиб кетгани»ни, шаҳарда эса тез орада «тинчлик ва хавфсизлик тиклангани»ни қўшимча қилган.

Эрон ҳукуматининг юқори лавозимли вакиллари икки шаҳар қўлга олингани ҳақида алоҳида баёнот бермаган. Бироқ мамлакат ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи АҚШ президенти Дональд Трампнинг «Эрон намойишчиларига ёрдам беришга тайёрмиз» деган сўзларига жавобан, «Эроннинг ички ишлари унинг халқидан бошқа ҳеч кимни қизиқтирмаслиги керак»лигини айтган. «Ҳукумат ва халқ ўртасида ўзаро мулоқот ва ҳамкорлик мавжуд», — дея қўшимча қилган у.

Олий раҳбар Али Хоманаий эса норозилик намойишларига фақат бир марта — 3 январь куни, намойишлар бошланганининг еттинчи куни муносабат билдирган. У иқтисодий муаммолар мавжудлигини тан олган, аммо миллий валютанинг беқарорлигини «душманлар иши» деб атаган.

«Норозилик асосли бўлиши мумкин, аммо норозилик — тартибсизлик эмас. Биз намойишчилар билан гаплашамиз, расмийлар улар билан мулоқот олиб бориши керак. Лекин тартиббузарлар билан гаплашиш бефойда. Уларни жойига қўйиш керак», — деган Хоманаий.

BBC Verify журналистлари мавжуд видеоларни таҳлил қилиб, 28 декабрдан буён норозилик намойишлари Эроннинг камида 31 вилоятидан 17 тасида бўлиб ўтганини аниқлаган. Улар воқеаларнинг ҳақиқий кўлами «деярли, албатта, анча кенг» эканини таъкидлайди.

Теҳронда ҳам вазият таранглигича қолмоқда: Катта бозор савдогарлари норозилик акцияларини давом эттиряпти, уларга талабалар ҳам қўшилиб, «Диктаторга ўлим» ва «Норозилик — бизнинг ажралмас ҳуқуқимиз» шиорлари билан намойиш ўтказишган. Эрон Миллий Қаршилик Кенгаши маълумотларига кўра, айрим туманларда намойишлар ҳокимият кучлари билан тўқнашувларга айланган.

Чет элда жойлашган Human Rights Activists News Agency (HRANA) ташкилоти маълумотларига кўра, 10 кун ичида мамлакат бўйлаб (27 вилоят ва 22 университетда) ўтган норозилик акциялари давомида камида 36 киши ҳалок бўлган — улардан 34 нафари намойишчи, икки нафари эса ҳукумат кучлари вакилларидир. Яна икки мингдан ортиқ намойишчи ҳибсга олинган.