Иллюстратив фото

Россияда ҳар иккинчи бола йилига икки мартадан кўпроқ касал бўлиб қолади ва бунинг яширин сабабларидан бири алюминий бирикмалари билан ҳаво ифлосланиши бўлиши мумкин. Перм политехника университети олимлари шундай хулосага келишди.

Алюминий кундалик ҳаётда кенг қўлланилади — идишлар, деразалар, қутилар ва фольга — ва бу шаклларда у хавфсиздир. Аммо иссиқлик электр станциялари ва алюминий заводларининг саноат чиқиндиларида нозик чанг ва эрувчан алюминий бирикмалари мавжуд бўлиб, улар нафас олиш осон ва танада тўпланади. Нафас олиш йўллари орқали бундай заррачаларни сурункали қабул қилиш иммунитет ҳимоясининг тизимли заифлашишига олиб келади.

Тадқиқотда 7-11 ёшли 156 нафар бола иштирок этди. Саноатнинг ифлосланган зонасида яшовчиларнинг қонида алюминий миқдори «тоза» жойлардан келган тенгдошларига қараганда 4 баробар, сийдикда эса 3 баравар юқори бўлган. Масс-спектрометрия танадаги металлнинг сезиларли даражада тўпланишини кўрсатди.

Ушбу фонда болалар иммунитетида жиддий ўзгаришларни кўрсатдилар. Хусусан, фагоцитларнинг фаоллиги («ҳимоячи ҳужайралар») пасайди, асосий иммуноглобулинлар (G, A, M) даражаси 17-32 фоизга, вируслар ва ўсимта ҳужайраларини йўқ қилиш учун жавобгар бўлган «қотил» ҳужайралар сони ярмидан кўпроқ камайди. Шу билан бирга, иммун жавобни бостирадиган тартибга солувчи Т ҳужайралари сони кўпайди.

Ўртача, алюминийнинг таъсири болаларда иммунитет тизимининг функционал фаоллигини деярли 10 фоизга камайтирди. Олимлар ҳаддан ташқари сенсибилизация ривожланишини энг хавотирли деб аташди. Гап шундаки, тана алюминийга ва у билан боғлиқ бўлган оқсилларга қарши антитаначалар ишлаб чиқара бошлаган, бу сурункали яллиғланишга ва ҳимоя ресурсларининг янада камайишига олиб келган.

Вегетатив касалликларга чалинган болаларга алоҳида эътибор қаратилди. Уларнинг қонидаги алюминий даражаси 14 фоизга, асаб ҳужайраларининг шикастланиш белгилари эса одатдагидан 2,3 баравар юқори эди. Бу алюминийнинг нейротоксик таъсирини ва унинг вегетатив касалликларнинг кучайиши билан боғлиқлигини тасдиқлади.