Футбол тарихидан маълумки, Уругвай терма жамоаси илк жаҳон чемпиони саналади. 1930 йилда шу мамлакатда ўтказилган биринчи мундиалда у ғолиблик нашидасини сурганди. Ўшанда жамоа ҳужумчиси Эктор Кастро ажойиб ўйини билан мухлислар қалбидан жой олганди. Ажабланарлиси, Эктор бир қўлли эди. Қуйида шу ноёб футболчининг ҳаёти ва фаолияти ҳақида сўз юритамиз.

Жанубий америкалик ҳар икки футболчининг бири пешонасига умри қора меҳнат билан кечадиган оилада туғилиш битилган. Эктор ҳам бундан истисно эмасди. Унинг отаси испан кўчманчиларидан бўлиб, XIX асрда Уругвайда қўним топганди. Ўша кезлардаёқ бу ерда футбол оммалашган, ҳар бир болакай «миллионлар ўйини» орқали камбағалликдан халос бўлишни, одамдай яшашни орзу қиларди. Экторнинг отаси чилангарлик қилар, топгани қозон қайнатишга учма-уч етарди. Шу сабабли болакай отасига ишдан кейинги майда-чуйда юмушларга кўмаклашгани чиқарди.

Ана шундай ишларнинг бирида фожиа рўй берди. Отаси билан ўтин тайёрлаётган 13 ёшли боланинг ўнг қўлини электр арра кесиб юборди. Шифокорлар унинг ҳаётини сақлаб қолишди. Аммо Эктор бир қўлидан айрилди. Ваҳоланки, у тенгдошлари билан футбол ўйнаганида дарвозада турар, эпчиллиги, кенг жуссаси сабаб боладан келажакда зўр посбон чиқиши башорат қилинарди. Бу кўргиликдан сўнг дарвозада туриш ҳақида энди унинг ўйлашига ҳам ҳожат йўқ эди. Бироқ футболга бўлган меҳру муҳаббати ҳамма нарсадан устун келди. Эктор мураббийнинг олдига келиб, ўзини ҳужумчи сифатида синаб кўришни сўради.

Сирасини айтганда, бир қўлсиз тез югуриш, майдонга мослашиш, рақиб футболчилари билан тўп учун курашиш анойи иш эмас. Қаҳрамонимиз шу қийинчиликларни мардонавор енгди. Руҳан чўкмади. Орадан уч йил ўтиб, Экторнинг ўйини «Лито» деб аталадиган ўртамиёна, аммо профессионал клуб эътиборини тортди. Бу жамоадаги дастлабки мавсум Эктор учун ҳам, клуб учун ҳам бурилиш даври бўлди. Уругвай чемпионатида дебют қилган йигитча тренерлар ишончини оқлади. Фақат мухлислар «Жамоанинг куни бир қўлли футболчига қолдими», дея таажжубда эди. Аммо шубҳалар тумандек тезда тарқаб кетди. Кастро гол уришни ҳам, сафдошларига қулай вазият яратиб беришни ҳам қойиллатарди. Унга «Бирқўлли» дея лақаб беришди. Дебют мавсумда «Лито» 12 та команда орасида 6-ўринни эгаллади. Икки йил ўтгач эса қаҳрамонимиз мамлакатнинг номдор клуби «Насьональ» сафига қўшилди.

«Насьональ»да у узоқ йиллар тўп сурди. Дастлаб 1924–1932, кейин эса 1933–1936 йилларда шу жамоа шарафини ҳимоя қилди. Эктор «Насьональ»нинг етакчи футболчиси саналарди. Буни қаҳрамонимизнинг 231 та ўйинда 145 та гол киритгани ҳам тасдиқлайди.

Табиийки, тўпурар ҳужумчи терма жамоа мураббийлари назаридан четда қолмади. Буни қарангки, Уругвайнинг халқаро майдонлардаги дастлабки ютуқлари бевосита шу футболчи номи билан боғланди. Ёзги олимпиада чорак финалида Германия терма жамоаси дарвозасига у томонидан киритилган гол командага финал сари йўл очди. Кейин эса биринчи жаҳон чемпионати (1930 йил) да қаҳрамонимиз Перу терма жамоаси дарвозасини ишғол этиб, дастлабки гол муаллифига айланди. Мундиал финалида эса Аргентина терма командаси дарвозасини ишғол этди.

Айтмоқчи, Кастро Уругвай терма жамоаси билан амалда ҳамма нарсага эришди. 1928 йилда Амстердамда ўтган олимпиадада, 1930 йилда ташкил этилган жаҳон чемпионатида ғолиб бўлди. 1928 ва 1935 йилги Америка Кубогида зафар қучди. Миллий терма жамоа сафидаги 26 та учрашувда у 18 та гол киритди. Бир ўйиндаги ўртача голли кўрсатгич бўйича у Суарес ва Каванидек бизу сизга яхши таниш таниқли футболчиларникига қараганда яхшироқ натижа қайд этган.

1936 йилда футболчилик фаолиятини тугатган қаҳрамонимиз кейинчалик «Насьональ»нинг мураббийлар штабида ишлади. Қизиғи, шу жамоанинг бош мураббийи сифатида футболчилик фаолиятидагига қараганда кўпроқ совринни қўлга киритди. Олти бор мамлакат чемпиони бўлди. 1959 йилда эса у Уругвай миллий терма жамоаси бош мураббийи этиб тайинланди. Асосий мақсад командани 1962 йилда ўтадиган жаҳон чемпионатига тайёрлаш эди. Афсуски, унга бошланган ишни охирига етказиш насиб қилмади. 1960 йилнинг 15 сентябрида ажойиб инсон, ўта маҳоратли футболчи ва тренер, шу кунга қадар ягона саналган бир қўлли жаҳон ва олимпиада чемпиони Эктор Кастро тўсатдан рўй берган юрак хуружи оқибатида вафот этди. Ўшанда у атиги 55 ёшда эди.

Истам ИБРОҲИМОВ тайёрлади.