Karakas koʻchalarida kolektivos, 2026-yil 4-yanvar

AQSH maxsus boʻlinmalari Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni qoʻlga olganidan soʻng darhol, vitse-prezident Delsi Rodriges boshchiligidagi yangi hokimiyat mamlakatda favqulodda holat joriy qildi. Karakas koʻchalarida patrullar va blokpostlar paydo boʻldi — bu patrullarda faqat harbiylar va politsiya emas, balki kolektivos ham ishtirok etmoqda.

Kolektivos — hukumat tarafdori boʻlgan qurollangan guruhlar aʼzolari boʻlib, Ukraina va Rossiyada “titushkalar” deb ataladigan tuzilmalarning venesuelacha muqobili hisoblanadi. Ular piyodalarni va avtomashinalarni toʻxtatib, tintuv oʻtkazmoqda, ayrim hollarda telefonlarni ham tekshirmoqda. Rasmiy izohga koʻra, bu harakatlar AQSH maxsus operatsiyasiga ehtimoliy yordamchilarni aniqlash maqsadida amalga oshirilmoqda. Maʼlumotlarga qaraganda, bir qator muxolifat faollari va jurnalistlar hibsga olingan.

Kolektivos muxolifatga qarshi zoʻravonlik aksiyalari bilan yaxshi tanilgan. 2012-yildan beri oʻtkazilgan barcha saylov kampaniyalari davomida, shuningdek, Nikolas Maduroga qarshi namoyishlar paytida ular rejimga qarshi koʻcha aksiyalarini tarqatib yuborishda qatnashgan, hatto oʻqotar qurol ishlatgan va odamlarni oʻldirgan holatlar ham boʻlgan.

Kolektivos yagona tashkilot emas — ular turli, bir-biridan mustaqil guruhlar yigʻindisidan iborat. Ularning aksariyati ichki ishlar vazirligi nazoratida boʻlib, bu idorani hukmron rejimning “kuch tuzilmalari qanoti” vakili, Maduroning sobiq siyosiy raqibi Diosdado Kabelyo boshqaradi.

Xuddi shu kolektivos Venesuela prezidentining rasmiy qarorgohi — Karakas markazidagi Miraflores saroyini qoʻriqlaydi. Maduro esa u yerda emas, balki poytaxtning janubiy chekkasida joylashgan Fuerte-Tiuna harbiy bazasida qoʻlga olingan.

Kuch tuzilmalari haddan tashqari koʻpligi ayrim noxush hodisalarga olib kelmoqda

Koʻchalarda xavfsizlik kuchlarining ommaviy ravishda joylashtirilishi ayrim noxush hodisalarga sabab boʻlmoqda. 6-yanvarga oʻtar kechasi Miraflores saroyi qoʻriqchilari saroy yaqinidan uchib oʻtgan dronlarga oʻq uzishgan — keyinchalik bu dronlar harbiy yoki politsiyaga tegishli ekani maʼlum boʻlgan.

Kolumbiya, AQSH va boshqa davlatlardagi Venesuela diasporasi orasida Maduro agʻdarilishi koʻcha bayramlari bilan kutib olindi. Ammo Venesuelaning oʻzida bunday manzara kuzatilmadi. Birinchidan, rejim amalda saqlanib qoldi — faqatgina yagona va mutlaq yetakchisiz qoldi, xolos. Noroziliklarni bostirish apparati ham oʻzgarishsiz qoldi. Ikkinchidan, Venesuela aholisi orasida, hatto Madurodan norozi boʻlganlar oʻrtasida ham, quvonchdan koʻra xavotir va noaniqlik hissi ustun.

Karakas va boshqa shaharlarda koʻcha aksiyalari boʻldi, ammo ular mahalliy va ishtirokchilar soni kam edi. Bundan tashqari, koʻplab mitinglar AQSHning Venesuela ichki ishlariga aralashuviga qarshi qaratilgan edi. Bunday aksiyalar politsiya, harbiylar va kolektivos tomonidan ayniqsa qattiq qoʻriqlandi. AQSH harakatlaridan norozilikni hatto Venesuela muxolifatining koʻplab vakillari ham bildirmoqda.

Doʻkonlar, aloqa va kundalik hayotdagi muammolar

Karakas va boshqa Venesuela shaharlarida doʻkonlar cheklangan tartibda ishlamoqda: birinchi kuniyoq odamlar sarosima bilan ommaviy ravishda xarid qilishga kirishdi va uzoq yillik iqtisodiy inqirozdan aziyat chekayotgan mamlakatdagi zaxiralar tezda tugadi. Kafelarda esa tashrif buyuruvchilar odatdagidan ancha kam.

Ayrim hududlarda elektr energiyasi va suv yoʻq, uyali aloqa ishlamaydi — bu AQSH zarbalari oqibatidagi shikastlanishlar tufaylimi yoki uzoq davom etayotgan inqiroz sababli ekani aniq emas.

“Hech narsa aniq emas”

The Guardian muxbirlari Karakas koʻchalarida suhbatlashgan odamlar oʻz his-tuygʻularini “ishonchsizlik, gʻazab va xavotir” soʻzlari bilan ifodalashgan. CNN esa boshqa venesueliklarning quyidagi gaplarini keltiradi:

“Goʻyo toʻliq qorongʻulikdaman. Mamlakat va oʻzimiz bilan nima boʻlishini tasavvur qila olmayman”.
“Faqat noaniqlik bor. Hokimiyat almashgandek his yoʻq, chunki hammasi avvalgidek qoldi. Faqat bitta narsa aniq — hech narsa aniq emas”.

The Wall Street Journal bilan suhbatda ishtirok etganlardan biri esa shunday degan:

“Hukumatlar keladi va ketadi, biz esa qolamiz. Biz esa ishlashimiz kerak”.