Illyustrativ foto

Yaponiyalik olimlar qattiq muhitga yuzlab marta chidamli va farmatsevtika va kosmetika uchun qimmatli organik birikmani samarali ishlab chiqaradigan xamirturushning shtammini yaratdilar. Bu neft-kimyo ishlab chiqarishni oʻrnini bosa oladigan ekologik toza biotexnologiyalarni rivojlantirishga yordam berishi mumkin.

Tadqiqot Osaka shahar universitetining dotsenti Resuke Yamada boshchiligidagi guruh tomonidan olib borildi. Diqqat dori vositalari, kosmetika va kimyoviy materiallar ishlab chiqarishda keng qoʻllaniladigan 2,3-butandiol moddasiga qaratildi. Uni mikroorganizmlar yordamida ishlab chiqarish mumkin, ammo asosiy “biofabrika” — “Saccharomyces cerevisiae” xamirturushi — oʻz mahsuloti bilan toʻsqinlik qiladi: yuqori konsentratsiyalarda 2,3-butandiol ular uchun zaharli boʻlib qoladi.

Shu sababli, xamirturush oʻsishni toʻxtatadi va modda ishlab chiqarishni keskin kamaytiradi, bu esa texnologiyani sanoatda qoʻllashni yaroqsiz holga keltiradi.

Ushbu muammoni hal qilish uchun tadqiqotchilar mutagenezdan foydalanib, xamirturush genomini modifikatsiya qilish va eng chidamli variantlarni tanlashdi. Tajribalar natijasida bir nechta stressorlarga duchor boʻlgan toʻrtta modifikatsiyalangan shtammlar paydo boʻldi: etanol, yuqori harorat, kislotali muhit va 2,3-butandiolning yuqori konsentratsiyasi.

Natijada YPH499/Co58 shtammi ajratib olindi, bu ajoyib natijani koʻrsatdi: 2,3-butandiolning yuqori konsentratsiyasi ostida u asl xamirturushga qaraganda 122 baravar tezroq koʻpaydi.

Genetik tahlil shuni koʻrsatdiki, bu qarshilik koʻplab hujayra mexanizmlarining faollashishi bilan bogʻliq. Hujayralar zaharli yukga dosh berishda va energiya balansini saqlashda samaraliroq boʻldi.

Olimlarning fikriga koʻra, ushbu strategiya qazilma yoqilgʻilarga qaramlikni kamaytiradigan va kimyoviy ishlab chiqarishni ekologik jihatdan toza qiladigan barqaror biotexnologiyalarni rivojlantirish uchun yoʻl ochadi. Kelajakda modifikatsiyalangan mikroorganizmlar yoqilgʻi, dorilar va sanoat komponentlarini “yashil” sintez qilish uchun ishlatilishi mumkin.