Иллюстратив фото

Япониялик олимлар қаттиқ муҳитга юзлаб марта чидамли ва фармацевтика ва косметика учун қимматли органик бирикмани самарали ишлаб чиқарадиган хамиртурушнинг штаммини яратдилар. Бу нефть-кимё ишлаб чиқаришни ўрнини боса оладиган экологик тоза биотехнологияларни ривожлантиришга ёрдам бериши мумкин.

Тадқиқот Осака шаҳар университетининг доценти Ресуке Ямада бошчилигидаги гуруҳ томонидан олиб борилди. Диққат дори воситалари, косметика ва кимёвий материаллар ишлаб чиқаришда кенг қўлланиладиган 2,3-бутандиол моддасига қаратилди. Уни микроорганизмлар ёрдамида ишлаб чиқариш мумкин, аммо асосий «биофабрика» — «Saccharomyces cerevisiae» хамиртуруши — ўз маҳсулоти билан тўсқинлик қилади: юқори концентрацияларда 2,3-бутандиол улар учун заҳарли бўлиб қолади.

Шу сабабли, хамиртуруш ўсишни тўхтатади ва модда ишлаб чиқаришни кескин камайтиради, бу эса технологияни саноатда қўллашни яроқсиз ҳолга келтиради.

Ушбу муаммони ҳал қилиш учун тадқиқотчилар мутагенездан фойдаланиб, хамиртуруш геномини модификация қилиш ва энг чидамли вариантларни танлашди. Тажрибалар натижасида бир нечта стрессорларга дучор бўлган тўртта модификацияланган штаммлар пайдо бўлди: этанол, юқори ҳарорат, кислотали муҳит ва 2,3-бутандиолнинг юқори концентрацияси.

Натижада YPH499/Co58 штамми ажратиб олинди, бу ажойиб натижани кўрсатди: 2,3-бутандиолнинг юқори концентрацияси остида у асл хамиртурушга қараганда 122 баравар тезроқ кўпайди.

Генетик таҳлил шуни кўрсатдики, бу қаршилик кўплаб ҳужайра механизмларининг фаоллашиши билан боғлиқ. Ҳужайралар заҳарли юкга дош беришда ва энергия балансини сақлашда самаралироқ бўлди.

Олимларнинг фикрига кўра, ушбу стратегия қазилма ёқилғиларга қарамликни камайтирадиган ва кимёвий ишлаб чиқаришни экологик жиҳатдан тоза қиладиган барқарор биотехнологияларни ривожлантириш учун йўл очади. Келажакда модификацияланган микроорганизмлар ёқилғи, дорилар ва саноат компонентларини «яшил» синтез қилиш учун ишлатилиши мумкин.