Иллюстратив фото

Италиянинг Понтифик Муқаддас Хоч университети ва Франциянинг Бордо университети халқаро тадқиқотчилар жамоаси инсон эволюциясида маданий билимларни узатишнинг ривожланиш босқичларини ўрганиб чиқишди.

Археологик маълумотларга асосланган 103 та маданий инновацияни таҳлил қилиш билимларни узатиш стратегиялари босқичма-босқич ривожланганлигини кўрсатди.

Таъкидланишича, атайин билимларни ўргатиш тахминан 2 миллион йил олдин пайдо бўлган. Бу даврда магистрлар талабаларни ўрганишни осонлаштириш учун ўз ҳаракатларини атайлаб секинлаштирганлар.

Имо-ишоралар ва кўрсатмалар ёрдамида ўқитиш тахминан 400 минг йил олдин пайдо бўлган. 200 -100 минг йил олдин эса одамлар модулли ўрганишни ихтиро қилганлар ва мураккаб кўникмаларни эгаллашни кетма-кет босқичларга бўлиш ғоясини илгари сурганлар.

100 минг йил муқаддам, танлаб ўрганиш кенг тарқалди, билимлар талабаларнинг тор доирасига етказила бошланган. Ўқитиш усулларида алоҳида сакраш 200-100 минг йил олдин содир бўлган, бу тил қобилиятининг ривожланиши билан бир вақтга тўғри келади. Тадқиқотчилар буни янада мураккаб технологиялар ва рамзий хатти-ҳаракатларни узатиш зарурати билан боғлашади.

“Бизнинг маълумотларимиз шуни кўрсатадики, янги ўқитиш усуллари эскиларининг ўрнини босмаган, аксинча, уларни такомиллаштирган. Кузатиш ва тақлид каби оддий усуллар таълимнинг мураккаб шакллари пайдо бўлгандан кейин ҳам муҳимлигича қолган”, — дейди тадқиқот муаллифларидан бири.

Тадқиқот эксперт баҳолашларини жалб қилган ҳолда археологик маълумотларнинг фанлараро таҳлилига асосланган. Олимларнинг таъкидлашича, ўқитиш усулларининг эволюцияси маданий амалиётлар ва ижтимоий жамоаларнинг ортиб бораётган мураккаблашуви билан параллель равишда содир бўлган.