Фото: Shutterstock

Испаниянинг Эльче шаҳридаги Мигел Ҳернандез университети ва CIBER-BBN тадқиқот маркази олимлари кўриш пўстлоғини электр стимуляцияси ёрдамида бутунлай кўр беморнинг кўриш қобилиятини қисман тикладилар.

Бемор кўриш асабининг қайтариб бўлмайдиган шикастланиши туфайли кўриш қобилиятини йўқотган ва уч йилдан ортиқ вақт давомида бутунлай кўр бўлиб қолган эди. У кўриш қобилиятини тиклаш учун эмас, балки мияни тўғридан-тўғри стимуляция қилиш орқали сунъий визуал сезгиларни яратиш учун мўлжалланган кортикал визуал протезнинг хавфсизлигини баҳолашга қаратилган тадқиқотда иштирок этаётган эди.

Тажрибанинг бир қисми сифатида, эркакнинг асосий кўриш пўстлоғига, визуал маълумотларни қайта ишлаш учун масъул бўлган соҳага жарроҳлик йўли билан 100 та микроэлектрод жойлаштирилди. Электр стимуляцияси ёрдамида тадқиқотчилар фосфенларни — ёруғликнинг оддий сезгиларини — қўзғатдилар. Шу билан бир қаторда, бемор ҳар куни камида 30 дақиқа давомида визуал машқларни бажарди, ёруғликни идрок этиш, ҳаракат, шакллар, ҳарфлар ва рақамлар бўйича тестларни якунлади.

Тадқиқотдан олдин, визуал маълумотларнинг мия ярим кортексига етиб боришини кўрсатувчи объектив кўрсаткич бўлган визуал чақирилган потенциаллар деярли йўқ эди. Бироқ, вақт ўтиши билан улар пайдо бўла бошлади ва кучайди, бу эса кўриш функциясининг чинакам тикланишини кўрсатади.

Беморнинг кўриш кескинлиги, шакллар ва ҳарфларни таниб олиш қобилияти ва ҳаракат координацияси яхшиланди. У кундалик ҳаётида мустақил бўлганини, ўзига ишончи ортганини, тикланган кўриш қобилияти умумий вазифаларни бажаришда хавфсизлигини оширганини таъкидлаган.

Муаллифлар бу таъсир фақат битта иштирокчида кузатилганини ва беморнинг индивидуал хусусиятлари билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини таъкидламоқдалар. Шунга қарамай, бу ҳолат миянинг кўриш функциясини тиклаш салоҳиятини намойиш этади ва кўриш йўлларининг жиддий шикастланиши бўлган беморларни реабилитация қилишнинг янги ёндашувларини, жумладан, инвазив бўлмаган нейростимуляция усулларини қўллашни ишлаб чиқишга ёрдам бериши мумкин.