Foto: Shutterstock

Ispaniyaning Elche shahridagi Migel Hernandez universiteti va CIBER-BBN tadqiqot markazi olimlari koʻrish poʻstlogʻini elektr stimulyatsiyasi yordamida butunlay koʻr bemorning koʻrish qobiliyatini qisman tikladilar.

Bemor koʻrish asabining qaytarib boʻlmaydigan shikastlanishi tufayli koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan va uch yildan ortiq vaqt davomida butunlay koʻr boʻlib qolgan edi. U koʻrish qobiliyatini tiklash uchun emas, balki miyani toʻgʻridan-toʻgʻri stimulyatsiya qilish orqali sunʼiy vizual sezgilarni yaratish uchun moʻljallangan kortikal vizual protezning xavfsizligini baholashga qaratilgan tadqiqotda ishtirok etayotgan edi.

Tajribaning bir qismi sifatida, erkakning asosiy koʻrish poʻstlogʻiga, vizual maʼlumotlarni qayta ishlash uchun masʼul boʻlgan sohaga jarrohlik yoʻli bilan 100 ta mikroelektrod joylashtirildi. Elektr stimulyatsiyasi yordamida tadqiqotchilar fosfenlarni — yorugʻlikning oddiy sezgilarini — qoʻzgʻatdilar. Shu bilan bir qatorda, bemor har kuni kamida 30 daqiqa davomida vizual mashqlarni bajardi, yorugʻlikni idrok etish, harakat, shakllar, harflar va raqamlar boʻyicha testlarni yakunladi.

Tadqiqotdan oldin, vizual maʼlumotlarning miya yarim korteksiga yetib borishini koʻrsatuvchi obyektiv koʻrsatkich boʻlgan vizual chaqirilgan potensiallar deyarli yoʻq edi. Biroq, vaqt oʻtishi bilan ular paydo boʻla boshladi va kuchaydi, bu esa koʻrish funksiyasining chinakam tiklanishini koʻrsatadi.

Bemorning koʻrish keskinligi, shakllar va harflarni tanib olish qobiliyati va harakat koordinatsiyasi yaxshilandi. U kundalik hayotida mustaqil boʻlganini, oʻziga ishonchi ortganini, tiklangan koʻrish qobiliyati umumiy vazifalarni bajarishda xavfsizligini oshirganini taʼkidlagan.

Mualliflar bu taʼsir faqat bitta ishtirokchida kuzatilganini va bemorning individual xususiyatlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligini taʼkidlamoqdalar. Shunga qaramay, bu holat miyaning koʻrish funksiyasini tiklash salohiyatini namoyish etadi va koʻrish yoʻllarining jiddiy shikastlanishi boʻlgan bemorlarni reabilitatsiya qilishning yangi yondashuvlarini, jumladan, invaziv boʻlmagan neyrostimulyatsiya usullarini qoʻllashni ishlab chiqishga yordam berishi mumkin.