Illyustrativ foto

Bolada sut tishlari yoʻqolganda, doimiy tishlar milk ostida oʻsadi. Ammo doimiy tishni yoʻqotib qoʻysak, uning oʻrnida yangisi paydo boʻlmaydi. Bugungi kunda tishlarni tiklash uchun faqat protezlar yoki titan implantlari qoʻllaniladi. Ular esa haqiqiy tishlarni toʻliq almashtira olmaydi. Shunga qaramay professor Pamela Yelik boshchiligidagi AQSHning Tafts universiteti stomatologiya maktabi tadqiqotchilari haqiqiy tishlarni oʻstirish orzusiga yaqinlashish yoʻlini topishdi.

Olimlar choʻchqalarda odam va choʻchqa hujayralarining kombinatsiyasidan foydalangan holda tishga oʻxshash tuzilmalarni oʻstirishdi. Ular olingan odam tishlaridan pulpa hujayralarini yigʻishdi va ularni choʻchqa tishlaridagi epiteliya hujayralari bilan birlashtirdilar. Keyin olimlar bu hujayralarni maxsus iskala ichiga joylashtirdilar va ularni katta choʻchqa jagʻlariga joylashtirdilar.

Bir necha oy oʻtgach, biomuhandislik tishlari tabiiy tishlar kabi rivojlanish bosqichlarini bosib oʻtgan.

“Biz insonning tabiiy tishlariga oʻxshagan goʻzal kichkina tishlarni oʻstira oldik”, — dedi Yelik.

Kelajakda jamoa tishlarning rivojlanishini uzoqroq vaqt davomida kuzatishni rejalashtirmoqda, shuningdek, laboratoriyada hujayralarni oʻstirmasdan, toʻgʻridan-toʻgʻri odamning jagʻida yangi tish oʻsishini boshlash yoʻllarini izlamoqda. Bu orqali olimlar yaqin oʻn yil ichida yoʻqolgan tishlar oʻrniga butunlay odamning tirik tishlarini oʻstirish mumkinligiga umid qilmoqda.

“Eng yaxshisi, tishlaringizni iloji boricha uzoqroq ushlab turishdir. Agar biror narsa yuz bersa, biz odamlarga biologik almashtirishni taklif qilmoqchimiz”, — deya xulosa qiladi Yelik.