Oʻzbekistonda inqirozli vaziyatga tushgan ayollarni qoʻllab-quvvatlashga moʻljallangan “Ona Uyi” resurs markazlari tarmogʻi jadal rivojlanmoqda. Ushbu tashabbus ijtimoiy yetimlikni oldini olish boʻyicha Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan ilgʻor amaliyot sifatida eʼtirof etilgan Qozogʻiston modeliga asoslangan.

Umidsizlikdan yangi hayot sari

Toshkent shahrida yashovchi 23 yoshli Saltanatning hayoti oʻz vaqtida koʻrsatilgan yordam qanday qilib oilani saqlab qolishi mumkinligini koʻrsatadi. U turmush oʻrtogʻi tomonidan jismoniy va ruhiy zoʻravonlikka uchragan, bir kecha bolasini quchoqlagancha koʻchada qolib ketadi. Umidsizlik shu darajada kuchli ediki, Saltanat farzandini qarindoshlariga qoldirib, chet elga ish izlab ketishni oʻylagan.

INSON ijtimoiy xizmatlari xodimlari murojaatidan soʻng u “Ona Uyi”ga kelgan va bu yerda xavfsiz boshpana, ovqat, tibbiy yordam, psixologik qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, sartaroshlik kurslarida oʻqish imkoniyatini olgan. Bugun u oʻgʻli bilan birga, oʻziga boʻlgan ishonchini tiklab, mustaqil hayotga tayyorgarlik koʻrmoqda.

Shunga oʻxshash yordamni navoiylik, ikki farzandning onasi, 33 yoshli Dildora ham oldi. Jismoniy jihatdan ogʻir ahvolda u “Bola uyi”ga farzandlarini topshirish niyati bilan kelgan edi. INSON va “Ona Uyi” jamoasi aralashuvi tufayli u reabilitatsiyadan oʻtdi, sogʻligʻini va mehnat koʻnikmalarini tikladi — bugun u farzandlarini mustaqil ravishda tarbiyalayapti.

Yordam miqyosi: taqdirlar ortidagi raqamlar

Bu hikoyalar — inqirozga tushgan ayollarni qoʻllab-quvvatlash va ijtimoiy yetimlikning oldini olish boʻyicha tizimli ishning bir qismi.

Bugungi kunda Oʻzbekistonda 6 shaharda 7 ta “Ona Uyi” faoliyat yuritmoqda.

Soʻnggi bir yarim yil ichida 133 nafar ayol yordam oldi, va 146 nafar bola onasi bilan qolib, oiladan ajralib ketishdan saqlandi.

Markazlar quyidagi kompleks xizmatlarni taqdim etmoqda: vaqtinchalik boshpana, ovqat, tibbiy va psixologik yordam, taʼlim va kasb-hunarga oʻqitish dasturlari.

Davlat, biznes va jamiyat hamkorligi

Fond tashabbusni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy ijtimoiy himoya agentligi va INSON markazlari bilan hamkorlikda amalga oshirmoqda. 2024-yilda tomonlar hamkorlik memorandumi va Yoʻl xaritasini imzoladi. Iyul oyida zaif ayollar va oilalarga yordam koʻrsatish standartlarini yagona qilish boʻyicha xodimlar uchun trening oʻtkazildi.

Tarmoqning rivojlanishi yirik homiy va kompaniyalar koʻmagida amalga oshmoqda, jumladan — Kapitalbank, ERG, Korzinka.uz, AKFA Group, MY FREIGHTER, Merganteks, ENERGORESURS, BI Group, AO “Karajanbasmunay”, Vkusnaya Korzinka, Romashka, FLO, Red Tag Uzbekistan, Balton Trading Asia Company, Orient Capital Management, Universalbank, Centrum Air va Centrum Logistics Group.

Ularning hissasi uylar barqaror ishlashi va onalar hamda bolalar uchun xavfsiz makon yaratilishini taʼminlamoqda.

Xalqaro daraja

Qozogʻiston tadbirkorlari tashabbusi boʻlgan loyiha 2013-yildan beri ayollarga farzandlaridan voz kechmaslikka yordam berib keladi. Tashabbus tufayli 10 000 dan ortiq bola oilada saqlanib qolgan. Qozogʻistonda yangi tugʻilgan chaqaloqlardan voz kechish holatlari 70 foizga kamaygan, bolalar uylari soni esa uch baravar qisqargan.

2023-yildan boshlab Aydin Raximbayev va Arsen Tomskiy tomonidan yaratilgan dastur Motherʼs Home International Foundation nomi bilan xalqaro miqyosda ish boshladi.

Oʻzbekistonda mahalliy homiylar va xalqaro biznes koʻmagida bugungi kunga kelib 7 ta uy ochilgan. Loyiha Qirgʻiziston, Ukraina va Malayziyada ham ishlamoqda. Joriy yil oxirigacha Turkiyada birinchi uy ochilishi rejalashtirilgan.

“Yetimlarsiz Markaziy Osiyo” sari

2025-yil 27-noyabr kuni Toshkentda loyiha boʻyicha Vasiylik kengashi yigʻilishi boʻlib oʻtdi. Unda mamlakatning yetakchi tadbirkorlari “Ona Uyi”ni butun Oʻzbekiston boʻylab kengaytirish tayyorligini tasdiqladi.

Strategik maqsad — ayollar inqirozga tushganida oʻz vaqtida yordam oladigan, har bir bola esa oilada ulgʻayadigan “Yetimlarsiz Markaziy Osiyo”ni yaratish.