Иллюстратив фото

Ҳароратнинг кўтарилиши билан кўпчилик одамлар баҳор мавсумидаги аллергиялардан хавотирга туша бошлайди. Мутахассислар сўнгги йилларда баҳор мавсуми аллергиялари олдингидан ҳам оғир кечаётганини қайд этмоқда. Ҳар йили поллен (гул чанги) аллергияси сабабли одамлар тахминан 3,8 миллион иш ва ўқиш кунларини ўтказиб юбормоқда.

Иқлим ўзгариши ва аллергия

Доктор Нилу Туммаланинг (NYU Langone Health клиникаси) қайд этишича, глобал иссиқлик нафақат ҳаво ҳароратини кўтармоқда, балки турли экстремал об-ҳаво ҳодисалари — торнадолар, харикейнлар ва йирик ёнғинлар юз бериши каби ҳолатларни ҳам кучайтирмоқда. Бу жараёнлар инсон саломатлигига салбий таъсир кўрсатади: юрак ва нафас олиш тизими муаммолари, шунингдек руҳий саломатлик, масалан, безовталик ва депрессия ҳам кучайиши мумкин.

Иқлимнинг иссиқ ва қуруқ бўлиши поллен мавсумини узайтириб, унинг даражасини оширади. Ердаги қорлар эртароқ эрийди, дарахтлар эрта гуллайди ва поллен ҳавога анча фаол тарқалади. Шунингдек, поллен ёз ойларида ҳам кўпроқ сақланиб қолади. Олимларнинг маълум қилишича, АҚШда поллен мавсуми сўнгги 50 йилда ўртача 3 ҳафтага узайган.

Янги аллергияларнинг пайдо бўлиши

Айрим одамлар аввал аллергиядан азият чекмаган бўлса, иқлим ва ҳаво ўзгариши натижасида улар яқин атрофдаги янги ўсимликлар полленига дуч келиши мумкин. Ҳатто баъзи одамлар ҳам янги турдаги полленлар сабаб аллергия белгиларини ҳис қилиши мумкин.

Поллен организмга кирганда, иммун тизими уни зарарли деб таниб, яллиғланиш жараёнини бошлайди. Бу ҳолатда томоқ ва бурун тўлиқлиги, қичишиш, астма каби симптомлар пайдо бўлади.

Кимлар кўпроқ хавф остида?

Ҳар ким иқлим ўзгариши ва аллергиядан салбий таъсир олиши мумкин. Аммо поллен ва қолип (молл)га аллергияси борлар учун бу мавсум янада оғир ўтади. Асосий хавф — астма ёки COPD каби ўпка касалликлари билан курашаётганлар учундир. Уларда поллен билан зарарланиш нафас олиш йўллари учун хавфли бўлиб, огоҳлик талаб этади.

Аллергияни камайтириш чоралари

Мутахассислар бундай ҳолларда қуйидагиларни тавсия қилади:

• Поллен даражаси энг юқори бўлган эрталаб ва кечқурунги вақтларда кўчада кам бўлиш;

• Уйга келгач, душ қабул қилиш ва кийимни алмаштириш. Уй ҳайвонлари ҳам ташқи муҳитда бўлиб қайтган тақдирда, уларни ювинтириш;

• Назал спрейлар ва антигистаминлар каби дори воситаларини поллен мавсуми бошидан олдин қўллаш. Айниқса назал стероидлар бир неча ҳафта давомида самара беради;

• Ҳаво ҳолати ва поллен даражасини кузатиш, зарур бўлса, дори-дармонни шифокор билан мувофиқлаштириш.

Мавсумий аллергиялар ҳаёт сифатига салбий таъсир кўрсатиши мумкин, шунинг учун юқоридаги чоралар симптомларни юмшатиш ва қийинчиликларни камайтиришда самарали ҳисобланади.