Иллюстратив фото

Доналд Трамп АҚШнинг НАТОдан чиқишини жиддий кўриб чиқмоқда. Бунинг сабаби альянс иттифоқчиларининг Эронга қарши урушга қўшилишдан бош тортганидир. Давлат котиби Марко Рубио аллақачон АҚШ блокнинг қийматини қайта кўриб чиқиши кераклигини таъкидлаган: агар Европа Вашингтон ёрдамга муҳтож бўлганида ёрдам бермаса, унда АҚШга нима учун НАТО керак? Трампнинг нима учун иттифоқчиларидан кўнгли қолган ва бу альянс учун қандай хавф туғдириши мумкин? АҚШ — Эрон урушидан кейин НАТО билан нима бўлиши кутилмоқда? Қуйида шулар хусусида.

Нима учун Трамп НАТОдан чиқишга тайёр?

АҚШ президенти «The Telegraph» нашрига интервью берди ва унда у АҚШнинг НАТОдан чиқишини жиддий кўриб чиқаётганини айтди. Бунга сабаб альянс иттифоқчиларининг Эронга қарши урушга қўшилишдан бош тортиши бўлган.

«НАТО менга ҳеч қачон таъсир қилмаган. Мен уларнинг «қоғоз йўлбарслар» эканлигини ҳар доим билардим ва Путин ҳам буни билади», — деган Трамп.

АҚШ етакчисининг таъкидлашича, у шунчаки иттифоқчиларга «Ҳей» деган ва аслида уларнинг иштирокини талаб қилмаган. Трампнинг фикрича, НАТО мамлакатлари можарога автоматик равишда кириши керак эди.

«Биз ҳамма жойда, жумладан, Украинада ҳам автоматик равишда бирга эдик. Украина бизнинг муаммоимиз эмас эди. Бу синов эди ва биз улар учун у ерда эдик ва биз ҳар доим улар учун у ерда бўлар эдик. Улар биз учун бу ерда эмаслар», — дея қўшимча қилган Оқ уй раҳбари.

Эрон билан уруш бошланганидан бери Вашингтон ўз иттифоқчиларини Ҳўрмуз бўғозига кемалар юборишга ундаб келмоқда. Аммо Германия, Франция, Италия ва Испания буни рад этди. Германия канцлери Фридрих Мерц НАТОнинг мудофаа иттифоқи эканлигини, аралашувчи эмаслигини таъкидлади. Лондон ёрдам вариантларини ўрганишга ваъда бериш билан чекланди. Париж ва Рим эса ўз кемаларининг ўтишини таъминлаш учун Теҳрон билан тўғридан-тўғри музокара олиб боришни афзал кўрди. Бу Оқ уйда очиқчасига ғазабга сабаб бўлди.

«Бир томонлама кўча»

АҚШ Давлат котиби Марко Рубио «Fox News» телеканалида саволни очиқчасига берди: Агар унинг иттифоқчилари ёрдам беришга тайёр бўлмаса, нима учун АҚШ НАТОда?

«…Бизнинг ҳарбийларимиз Европани ҳимоя қилиш учун Европада. Лекин бизга уларнинг ёрдами керак бўлганда, бизга уларнинг ҳарбий базаларидан фойдаланишимизга рухсат беришларини сўраганимизда, уларнинг жавоби «Йўқ». Хўш, нима учун биз НАТОдамиз? Бу сўралиши керак бўлган савол», — дейди Рубио.

Унинг сўзларига кўра, иттифоқнинг қийматини қайта баҳолаш муқаррар, аммо бу Эрондаги уруш тугамагунча содир бўлмайди. Ва бу, Давлат котибининг сўзларига кўра, «якуний босқичга» кирмоқда.

«Бу бугун ёки эртага содир бўлмайди, лекин содир бўлади. Биз ҳарбийларимиз барча миссия мақсадларига эришган нуқтага етамиз», — дея қўшимча қилган Рубио.

Унинг таъкидлашича, якуний қарор Доналд Трампга боғлиқ.

«Биз бир мунча вақтдан бери мамлакатимизга яхши хизмат қилиб келган бу иттифоқ шу мақсадга хизмат қиладими ёки бир томонлама кўчага айланганми, АҚШ Европанинг ҳимоячиси ролига тушиб қолганми, қайта баҳолашимиз керак бўлади», — дея сўзларини якунлаган Давлат котиби.

Иттифоқчилар қандай муносабатда?

Буюк Британия Бош вазири Кир Стармер Трампнинг НАТОдан чиқиш таҳдиди ҳақида тўғридан-тўғри изоҳ бермади, аммо Лондон ўз манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилишини аниқ айтди.

«Менга ва бошқаларга қандай босим ўтказилишидан, қандай шовқин кўтарилишидан қатъи назар, мен қарор қабул қилишда Буюк Британиянинг миллий манфаатларидан келиб чиқиб ҳаракат қилиш ниятидаман», — деди у АҚШ президентининг сўзлари ҳақидаги саволга жавобан.

Бошқа томондан, НАТО бош котиби Марк Рютте ҳар қандай шубҳаларни тезда йўқ қилди. Шу йилнинг 6 март куни у «Х» ижтимоий платформасида АҚШ кетмаётганини ёзди. Унинг сўзларига кўра, АҚШ НАТОга бўлган садоқатини аниқ тасдиқлаган.