Иллюстратив фото

Бугунги кунда гўдакларнинг белдан паст соҳасида пайдо бўладиган, яллиғланиш ва кучли қичишиш билан кечадиган тери тошмаси — “памперс” дерматити кўпчилик ота-оналарни ташвишга солмоқда. Бу болалик давридаги энг кўп учрайдиган дерматологик муаммолардан бири ҳисобланади. Ҳар йили шу каби ҳолат билан боғлиқ 1 миллионга яқин амбулатор мурожаат қайд этилади. Чақалоқларнинг тахминан 25 фоизи муайян вақтда шу муаммога дуч келади, энг кўп ҳолатлар эса 9–12 ойлик даврга тўғри келади. Ҳолатларнинг 90 фоиздан ортиғи бирламчи тиббий бўғинда даволанади.

Аксар ҳолларда таглик соҳасидаги тошмалар ирритант контакт дерматит билан боғлиқ бўлади. Нам муҳит, тагликнинг узоқ вақт алмаштирилмаслиги ва сийдик ҳамда ахлат таъсири тери ҳимоя қатламини заифлаштиради. Айниқса, ич кетиши кузатилган болаларда хавф ортади. Ахлат таркибидаги айрим микроорганизмлар сийдик билан ўзаро таъсирга киришиб, тери муҳитини ўзгартиради ва яллиғланишни кучайтиради.

Ирритант дерматит одатда таглик тегиб турадиган думба, сон ва қорин пастки қисмида пайдо бўлади, тери бурмалари эса кўпинча сақланиб қолади. Тошмалар қизарган, ялтироқ доғлар кўринишида намоён бўлади. Оғир ҳолатларда эрозия ва яралар юзага келиши мумкин.

Муаммонинг олдини олиш учун тагликни ҳар 3–4 соатда ёки ифлосланиши биланоқ алмаштириш тавсия этилади. Болани маълум вақт тагликсиз қолдириш, суперабсорбентли бир марталик тагликлардан фойдаланиш ва цинк оксиди ёки вазелинли ҳимоя воситаларини қўллаш самарали ҳисобланади. Терини юмшоқ усулда тозалаш ва уни қуруқ сақлаш асосий қоидалардан биридир.

3 кундан ортиқ давом этган тошмаларнинг 40–75 фоизида “Candida albicans” замбуруғи аниқланади. Бундай ҳолатда тери бурмалари ҳам зарарланади ва майда “йўлдош” тошмалар пайдо бўлади. Даволашда маҳаллий замбуруғга қарши воситалар қўлланилади, зарур ҳолларда енгил таъсирли кортикостероидлар ҳам тавсия этилади.

Айрим ҳолларда таглик соҳасидаги тошма бошқа касалликлар белгиси бўлиб чиқади. Масалан, псориаз одатда 6–18 ойлик болаларда кузатилади, бактериал инфекциялар импетиго ёки перианал целлюлитга олиб келиши мумкин. Камдан-кам ҳолларда эса рух етишмовчилиги, Лангерганс ҳужайрали гистиоцитоз ёки Кавасаки касаллиги каби жиддий ҳолатлар аниқланади. Кавасаки касаллиги даволанмаса, беморларнинг 20 фоизида 1–2 ҳафта ичида юрак қон томир асоратлари ривожланиши кузатилган.

Мутахассислар таглик дерматитини баҳолашда нафақат теридаги ўзгаришлар, балки боланинг умумий аҳволига ҳам эътибор қаратиш зарурлигини таъкидлайди. Эрта ташхис ва тўғри парвариш кўп ҳолларда муаммони тез ва асоратсиз бартараф этиш имконини беради.