Фото: White House

АҚШ Президенти Доналд Трамп Ҳиндистон Бош вазири Нарендра Моди телефон орқали қўнғироқ пайтида Россиядан нефть сотиб олишни бутунлай тўхтатишга рози бўлганини айтди. Оқ уй раҳбари музокаралар натижалари ҳақида ўзининг «Truth Social» ижтимоий тармоғидаги саҳифасида маълум қилди.

«Биз кўп нарсалар, жумладан, савдо ҳамда Россия ва Украина ўртасидаги можарони тугатиш ҳақида гаплашдик. У Россия нефтини сотиб олишни тўхтатишга, АҚШдан ва эҳтимол Венесуэладан кўпроқ [хом ашё] сотиб олишга рози бўлди», — дея ёзди Трамп.

АҚШ етакчисининг сўзларига кўра, бу қадам гўёки Украина можаросини тугатишга ёрдам беради.

Модининг ўзи нефть битими ҳақида гапирмасдан келишувни тасдиқлади.

Трампнинг қўшимча қилишича, у ва Моди АҚШ ҳинд товарларига тарифларни 25 фоиздан 18 фоизгача камайтириш тўғрисида келишувга эришган. Ўз навбатида, Нью-Дели аста-секин АҚШ импортига тарифларни нолга туширади.

Моди шунингдек, АҚШ президентининг таъкидлашича, Ҳиндистоннинг «Америка энергияси, технологияси, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, кўмир ва бошқа кўп нарсалардан ташқари, жами 500 миллиард доллардан ортиқ» АҚШда ишлаб чиқарилган товарларни сотиб олишини сезиларли даражада оширишга ваъда берган.

Модининг ўзи Трамп билан бўлган суҳбатни ва АҚШнинг тарифларини 18 фоизгача камайтиришини «Х» ижтимоий платформасида тасдиқлади. Бироқ, у Россия нефтини сотиб олиш ҳақида ҳеч нарса демаган. Шунга қарамай, сиёсатчи «Ҳиндистон Трампнинг тинчлик саъй-ҳаракатларини тўлиқ қўллаб-қувватлашини» таъкидлади. Бундан ташқари, иккала етакчи ҳам бир-бирларини «қадрли дўстлар» деб аташди.

Вашингтоннинг узоқ муддатли босими

Россиянинг Украинада бошлаган махсус ҳарбий амалиёти бошланганидан кейин Ғарб мамлакатлари томонидан Россияга қарши санкциялар жорий этилди ва Ҳиндистон Россия нефтининг асосий харидорларидан бирига айланганди. Маълумотларга кўра, 2024 йилда Россия Ҳиндистоннинг хом нефть таъминотининг 38 фоизини ташкил этган.

Натижада, Трамп иккинчи президентлик муддати бошида Нью-Деҳлидан Россия энергия маҳсулотларини импорт қилишни тўхтатишни талаб қилди, аммо бу рад этилди. Натижада, 2025 йил август ойида Вашингтон ҳинд товарларига қўшимча 25 фоиз тариф жорий қилди ва Ҳиндистон учун умумий тарифни 50 фоизга етказди. Бироқ, Ҳиндистон Москва билан ҳамкорликни тўхтатмади. 2025 йил 4 декабрда Россия президенти Владимир Путин «India Today» нашрига берган интервьюсида нефть таъминоти «…мунтазам равишда давом этаётганини» айтди.

Бироқ, «Bloomberg» маълумотларига кўра, Россиянинг Ҳиндистонга нефть экспорти декабрь ойида уч йиллик энг паст кўрсаткичга, кунига 1,2 миллион баррелга тушганди.

Шу йилнинг 23 январь куни «Reuters» манбаларга таяниб, Ҳиндистоннинг «Indian Oil» нефть ва газ корпорацияси Россия нефтидан воз кечиш мақсадида БАА, Бразилия ва Анголадаги компаниялардан 7 миллион баррель ёқилғи сотиб олганини хабар қилди. Бундан ташқари, «Известия“ газетаси хабар беришича, Ҳиндистон ҳукумати потенциал маҳаллий нефть қазиб олиш учун қидирув ишларига 100 миллиард доллар сарфлашни режалаштирмоқда. Мамлакат расмийлари 2030 йилга келиб нефтни қайта ишлаш қувватини кунига 6 миллион баррелгача оширишни мақсад қилган.

Бироқ, мутахассислар Ҳиндистон Россия хом нефтисиз ҳам яшай олишига шубҳа қилишади.