ЕОИИ билан ҳамкорлик аграр соҳа ривожига қандай таъсир кўрсатади?

16:32 13 Май 2020 Сиёсат
611 0

Евроосиё иқтисодий иттифоқи билан ҳамкорлик масаласи парламент палаталари мажлисларида атрофлича кўриб чиқилиб, тегишли қарорлар қабул қилинди. Мамлакатимизнинг ушбу тузилма билан муносабатлари масаласига, энг аввало, мамлакат тараққиёти, халқимиз манфаатларидан келиб чиқиб, чуқур ёндашилди. Унинг барча соҳаларга таъсири, натижалари кенг таҳлил этилди. Бу ҳақда Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг Аграр ва сув хўжалиги масалалари қўмитаси раиси Равшан МАМУТОВ фикрлари билан қизиқдик.

— Евроосиё иқтисодий иттифоқи билан ҳамкорлик аграр соҳа барқарор ривожланишига қандай таъсир кўрсатади?

— Албатта, Ўзбекистон Республикасининг Евроосиё иқтисодий иттифоқи билан ҳамкорлик қилиши экспорт ҳажмини ва ташқи савдо айланмасининг ошишига, маҳсулотлар, тармоқлар ва умуман, миллий иқтисодиётнинг рақобатбардошлигини оширишга, меҳнат мигрантлари ҳуқуқларини ҳимоя қилишга кенг имкониятлар яратиб беради.

Агросаноат мажмуаси ЕОИИга аъзо давлатлар иқтисодиётининг муҳим тармоқларидан бири ҳисобланиб, озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлигини таъминлашга ҳамда қишлоқ хўжалигини барқарор ривожлантириш потенциалига эгадир.

ЕОИИга ҳамкорлик натижасида республикамиздан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорти ошиши кутилмоқда. Бунинг асосий сабабларидан логистика, божхона постларидаги ортиқча текширишларнинг камайтирилиши, вақтдан унумли фойдаланиш ва бизнинг сифатли маҳсулотларга бўлган талабдан келиб чиққан ҳолда эканлигини таъкидлашимиз лозим.

Қишлоқ хўжалиги техникасини ишлаб чиқиш борасида, айтиш мумкинки, юртимизнинг ушбу тармоғида техника етишмайди. ЕОИИ билан ҳамкорлик қишлоқ хўжалиги техникаси ва унинг бутловчи қисмларини арзон нархларда сотиб олиш имкониятини оширади, соҳани техника билан таъминлаш имконияти яратилади. Қишлоқ хўжалигининг техника билан таъминланиши натижасида ернинг унумдорлик даражаси яхшиланади ҳамда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш жадал суръатларда ўсиб, мамлакат экспорт ҳажми ўсишига эришилади.

— Ушбу ҳамкорликнинг фитосанитария хавфсизлигини таъминлаш ҳамда ўсимликлар карантини соҳасига таъсири хусусида ҳам тўхталиб ўтсангиз.

— Қўмитамиз томонидан ўрганишлар Ўзбекистон учун қисқа истиқболдаги интеграция ижтимоий-иқтисодий ҳамда фитосанитария хавфсизлигини таъминлашда бир қатор муаммоли ҳолатлар мавжудлигини кўрсатмоқда. ЕОИИга аъзо давлатлар ўртасида чегараларнинг мавжуд эмаслиги импорт қилинадиган маҳсулотларнинг фитосанитар назорати имкониятларининг чекланишига олиб келади.

Ўсимликлар карантини соҳасидаги вазиятнинг таҳлили миллий фитосанитария қонунчилигини ЕОИИ талабларига мувофиқлаштириш зарурлигини кўрсатмоқда. Ўсимликлар карантини соҳасидаги меъёрий-ҳуқуқий базани ЕОИИ билан уйғунлаштириш учун вақт ва техник ёрдам талаб этилади, шунингдек, фитосанитария хизмати инфратузилмасини янги стандартларга мос келишини таъминлаш учун молиявий ресурсларни жалб этиш зарур.

Шу ўринда таъкидлаш лозимки, Евроосиё иқтисодий иттифоқига аъзо давлатлар ҳудудида карантин объекти (зараркунанда) кирган ёки тарқалиб кетган бўлса, аъзо давлатлар зараркунандаларга қарши кураш бўйича чора-тадбирлар мажмуини ташкил этишга қаратилган қўшма ҳаракатларни амалга оширишда ёрдам беради.

Интеграция ўсимлик маҳсулотларини олиб киришда илмий асосланган чекловларнинг (аъзо давлатлар томонидан) жорий этилиши, Ўзбекистон ўсимлик дунёси учун карантин аҳамиятига эга зараркунандалар рўйхатини кенгайтириш ва ўсимликлар карантини соҳасидаги олимларнинг малакасини оширишга имкон беради.

— Қишлоқ хўжалиги соҳасида, хусусан, мева-сабзавот етиштиришда ушбу муносабатлар қандай ўрин тутади?

— Қайд этиш жоиз, ЕОИИ билан ҳамкорлик қишлоқ хўжалиги соҳасида иш юритувчи хўжалик субъектлари учун мавжуд бозорда янада қулай шартлар билан рақобатлашиш имконини беради.

Классик иқтисодий тушунча билан айтганда, Ўзбекистоннинг қишлоқ хўжалигида мева-сабзавот етиштириш ЕОИИга аъзо давлатларга нисбатан нисбий афзалликка эга бўлиши мумкин бўлган соҳадир. Сўнгги йилларда республикамизда соҳада амалга оширалаётган чора-тадбирлар туфайли мева-сабзавот етиштириш бўйича сезиларли ижобий ўсиш суръатлари кузатилмоқда. Амалда ҳозирги кунда ҳам меваларимизнинг 87 фоизи, хусусан, узумнинг 76 фоизи, сабзавотларнинг 50 фоизи экспорти ЕОИИ бозори ҳиссасига тўғри келмоқда. ЕОИИ билан яқиндан ҳамкорлик қилишнинг ушбу соҳага таъсир қилувчи яна бир ижобий томони, транспорт харажатларининг камайиши ҳисобига мева-сабзавот етиштирувчиларимиз имконияти ушбу бозорда янада кенгайишидир.

Шу билан бирга, ЕОИИ бозорига мева-сабзавот экспорти миқдорини ошириш учун санитария ва фитосанитари андозаларини ҳамда тамғалаш ва қадоқлаш бўйича стандартларни уйғунлаштиришимиз зарур бўлади. Бундан ташқари, ЕОИИ билан ҳамкорлик қишлоқ хўжалигининг бошқа соҳаларида салбий таъсирга эга эканлигини ҳам ҳисобга олишимиз мақсадга мувофиқ. Салбий таъсирларни камайтириш учун қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлар экспорти салоҳиятини ривожлантириш ва диверсификациялаш дастурини ишлаб чиқиш ва амалга оширимиз учун маълум вақт талаб этилади.

— ЕОИИ билан ҳамкорлик аграр соҳада ишлаб чиқаришнинг асосий кўрсаткичлари бўйича қандай қўшма чораларни қабул қилиш лозим бўлади?

— Юқоридаги ижобий жиҳатлар билан бирга, чорвачилик, балиқчилик соҳаларида фаолият юритаётган тадбиркорларимиз иқтисодига таъсири бўлиши ҳам йўқ эмас. Қишлоқ хўжалигида уруғчилик масалалари бўйича қонунчиликка тегишли ўзгартиришлар киритилишига маълум вақт талаб этилишини эътиборга олишимиз керак.

Ўз навбатида, ЕОИИнинг ички бозори талабларини қондириш мақсадида рақобатбордош қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ҳажмини ошириш ва унинг товарларининг экспорт географиясини кенгайтиришда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришнинг асосий кўрсаткичлари бўйича қўшма чораларни қабул қилиш юзага келмоқда.

Умуман айтганда, малакатимизнинг ЕОИИ билан ҳамкорлиги аграр соҳада ўзгаришларга олиб келади. ЕОИИ билан “кузатувчи давлат” мақомида иштирок этишимиз соҳадаги бир қатор муаммоли масалаларни таҳлил этиш ҳамда уларни бартарф этишга имкон беради.

Тавсия этамиз

Изоҳлар

Ҳозирча ҳеч ким фикр билдирмаган. Балки Сиз биринчилардан бўларсиз?