“2023-yilda esa vaziyat bundan ham yomonroq boʻlishi mumkin” — BMT Bosh kotibi Ukraina va Rossiya mahsulotlarini jahon bozoriga qaytarishga chaqirdi

23:26 08 Iyul 2022 Dunyo
1849 0

Foto: AP

Ukraina oziq-ovqat mahsulotlari, shuningdek, Rossiyada ishlab chiqarilgan oziq-ovqat va oʻgʻitlar urushga qaramay, jahon bozorlariga qaytarilishi kerak.

Bu haqda Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) Bosh kotibi Antoniu Guterrish juma kuni Indoneziyada tashkil etilgan G20 tashqi ishlar vazirlariga murojaatida aytib oʻtdi.

“Biz Ukraina oziq-ovqat mahsulotlarini Qora dengiz orqali xavfsiz va ishonchli eksport qilish, shuningdek, Rossiya oziq-ovqat va oʻgʻitlari uchun jahon bozorlariga toʻsiqsiz kirishni taʼminlash yoʻlini qidirmoqdamiz. Bu borada barcha tomonlar, jumladan, hukumatlaringiz bilan yaqindan hamkorlik qilmoqdamiz”, dedi BMT rahbari.

Antoniu Guterrishning taʼkidlashicha, G20ning joriy yigʻilishi dunyo uchun juda ogʻir pallada oʻtmoqda.

“Xalqaro tartib izdan chiqib ketmoqda. Bosh kotibning qayd etishicha, iqlim inqirozi qayta tiklanmaydigan nuqtaga yaqinlashmoqda. «COVID-19” pandemiyasi millionlab odamlarning hayotiga zomin boʻldi, ochlik va qashshoqlik kuchaymoqda, yillik rivojlanish yutuqlari yoʻqoldi. Yevropaning qoq markazida BMT Nizomiga zid ravishda urush boshlandi», deydi u.

Bosh kotibning qoʻshimcha qilishicha, boy va qudratli davlatlar tomonidan yaratilgan adolatsiz global moliyaviy tizim rivojlanayotgan dunyoni barbod qilmoqda. Qashshoq mamlakatlar kreditlar uchun rivojlangan mamlakatlarga qaraganda ancha yuqori narx toʻlaydi va ularning iqtisodiyoti hajmi qisqaradi. Vaksinalarga teng boʻlmagan taqsimot tufayli “COVID-19” pandemiyasi uzayib, u azob-uqubat va koʻplab oʻlimlarga olib keldi.

Antoniu Guterrish vaziyatdan chiqish yoʻlini koʻp tomonlama hamkorlikni mustahkamlashda koʻradi. “Bu keng tarqalgan oziq-ovqat tanqisligi, iqlim muammosi, keng qamrovli ochlik va qashshoqlikdan qochishning yagona yoʻli”, deydi Bosh kotib.

U shoshilinch koʻp tomonlama chora-tadbirlarning uchta yoʻnalishini belgilab berdi: iqlimda favqulodda vaziyat, oziq-ovqat, energiya va moliyaviy inqiroz va pandemiyadan notekis tiklanish.

Antonio Guterresh iqlim inqirozini asosiy ustuvor yoʻnalish deb hisoblaydi. Uning soʻzlariga koʻra, bu birinchi raqamli favqulodda vaziyat.

Jamoaviy oʻz joniga qasd qilish

“Siz global issiqxona gazlari emissiyasining 80 foiziga masʼul boʻlgan dunyoning yetakchi iqtisodiyoti vakillarisiz. Iqlim inqirozining eng yomon oqibatlarini oldini olish masʼuliyati asosan sizning yelkangizda”, deydi BMT Bosh kotibi G 20 tashqi siyosati rahbarlariga murojaat qilib.

Olimlarning taʼkidlashicha, 2030-yilga borib, global isishni 1,5 darajadan past ushlab turish uchun global chiqindilar 2010-yilgi darajadan 45 foizga kamayishi kerak. Biroq, mamlakatlarning iqlim boʻyicha joriy majburiyatlari 2030-yilga borib atmosferaga chiqindi gazlar miqdorining atigi 14 foizga oshishiga olib keladi.

“Bu jamoaviy oʻz joniga qasd qilish. Bizga qayta tiklanadigan energiya inqilobi kerak. Qazib olinadigan yoqilgʻiga global qaramlikni tugatish birinchi raqamli ustuvor vazifadir”, deydi Antonio Guterresh.

BMT rahbari qayta tiklanadigan energiya manbalariga oʻtish uchun iqtisodiyoti rivojlanayotgan davlatlar atrofida moliyaviy va texnik yordam koʻrsatish uchun xalqaro koalitsiyalar tuzishga chaqirdi.

“Boy davlatlar iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashni moliyalashtirish boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarishi kerak. Bundan tashqari, moslashuv va erta ogohlantirish tizimlarini rivojlantirish uchun «radikal turtki” kerak» deydi u.

Moslashuvchanlik va tushunish

Antoniu Guterrish uch oʻlchovli – oziq-ovqat, energetika va moliyaviy – inqiroz haqida gapirar ekan, Ukrainadagi vaziyat boshqa inqirozlarni kuchaytirishi va butun dunyoni ijtimoiy va iqtisodiy tanazzulga olib kelishi bilan tahdid solayotgani taʼkidladi.

“Oziq-ovqat narxlari har doimgidan yuqori. Oʻgʻitlar narxi ikki baravardan oshdi. Bu yil global ochlik xavfi mavjud. Kelgusi yil bundan ham battar boʻlishi mumkin”, deydi u.

BMT rahbarining taʼkidlashicha, oʻgʻitsiz, makkajoʻxori va bugʻdoy yetishmasligi barcha asosiy oziq-ovqat ekinlari, jumladan, guruch yetishmasligiga olib kelishi va bu milliardlab odamlarga halokatli taʼsir koʻrsatishi mumkin.

“Oʻta yuqori darajadagi energiya resurslari narxlari allaqachon elektr uzilishlari va yoqilgʻi tanqisligiga sabab boʻlmoqda. Biz global oziq-ovqat va energiya bozorlarida barqarorlikni taʼminlashimiz va rivojlanayotgan iqtisodiyotlarni qoʻllab-quvvatlashimiz kerak. Bunga erishish uchun jahon moliya tizimi oʻz ixtiyoridagi barcha vositalardan moslashuvchanlik va tushunish bilan foydalanishi kerak”, deydi Antonio Guterresh.

Bizga yangi global kurs kerak

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi koronavirus pandemiyasining taʼsiri haqida gapirar ekan, koʻplab rivojlanayotgan mamlakatlar halokatli iqtisodiy yoʻqotishlarga uchraganini va shu bilan birga tiklanish uchun moliyalashtirish imkoniyatiga ega boʻlmayotganini taʼkidladi.

“Bizga rivojlanayotgan mamlakatlarga Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish uchun sarmoya kiritish imkonini beradigan yangi global kurs kerak”, dedi Antonio Guterresh xalqaro qarz arxitekturasi shoshilinch islohot talab qilishiga ishora qilib.

BMT rahbari “COVID-19” vaksinalar, dori-darmonlar va testlarni ishlab chiqarishga qodir davlatlar sonini koʻpaytirishga chaqirdi.

“Bizning murakkab va oʻzaro bogʻlangan dunyomiz global muammolarni hal qilishda koʻp tomonlama yondashuvni talab qiladi. Biz insoniyatning dolzarb muammolarini birgalikda hal qilish uchun mavjud institutlarni birlashtirishimiz kerak”, dedi Antonio Guterrish.

U oʻz murojaatida G20, BMT Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashi, xalqaro moliya institutlari va Bosh kotib idorasi bilan yanada barqaror va inklyuziv global iqtisodiyotni barpo etish yoʻlida ish olib borish uchun ikki yilda bir marta sammitlar oʻtkazishni taklif qildi.

BMT rahbari oʻz murojaati yakunida koʻp tomonlama munosabatlarni mustahkamlash barcha uchun tinchlik, barqarorlik va farovonlik sari yagona barqaror yoʻl ekanini yana bir bor eslatdi.

Tavsiya etamiz

Izohlar

Hozircha hech kim fikr bildirmagan. Balki Siz birinchilardan bo'larsiz?