Jarqoʻton qadimiy shaharchasi hududida olib borilgan arxeologik qazishmalar chogʻida olimlar Markaziy Osiyoda 4 ming yil avval xirurgiya mavjud boʻlganini tasdiqlovchi noyob dalilga duch keldi. Bronza davriga mansub bolaning bosh suyagida trepanatsiya — bosh suyagi suyaklarini ochish amaliyoti izlari saqlanib qolgan.

Noyob topilma haqida Turkiyaning arxeologiyaga ixtisoslashgan “Arkeofili” nashri xabar qildi.

Manbaga koʻra, bosh suyagi Oʻzbekiston va Italiya olimlaridan iborat xalqaro tadqiqotchilar guruhi tomonidan aniqlangan. Mutaxassislar maʼlumotiga koʻra, qoldiqlar miloddan avvalgi III ming yillikning oxiriga tegishli boʻlib, Oks sivilizatsiyasi nomi bilan ham tanilgan Baqtriya-Margʻiyona arxeologik kompleksi bilan bogʻliq.

Tadqiqotchilar bola taxminan besh yoshida vafot etganini aniqladi. Shu bilan birga, uning bosh suyagida xirurgik aralashuvning aniq izlari kuzatilgan. Bu esa zamonaviy davolash usullari paydo boʻlishidan ancha avval tibbiy amaliyotlar mavjud boʻlganidan dalolat beradi.

Qazishmalar rahbari, Salento universiteti arxeologi Enriko Askalone taʼkidlashicha, mazkur topilma Markaziy Osiyo aholisi bundan toʻrt ming yil avval ham yuqori darajadagi tibbiy bilim va amaliy koʻnikmalarga ega boʻlganini koʻrsatadi.

Olimlar fikricha, ushbu kashfiyot qadimgi jamiyatlarda tibbiyot qanday rivojlangani, bunday operatsiyalar qanday sabablarga koʻra oʻtkazilgani va ularni bajargan kishilarning tayyorgarlik darajasi qanday boʻlgani haqida yangi savollarni kun tartibiga olib chiqmoqda. Topilma boʻyicha tadqiqotlar davom ettiriladi.

Jarqoʻton Markaziy Osiyodagi bronza davrining eng muhim yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Arxeologlar uni hozirgi Oʻzbekiston hududida antik davrdan ancha avval mavjud boʻlgan rivojlangan shahar madaniyati bilan bogʻlaydi. Trepanatsiya izlari aniqlangan mazkur topilma esa mintaqa aholisi juda qadim zamonlardayoq murakkab tibbiy amaliyotlarni bajarganining kam uchraydigan dalillaridan biri sifatida baholanmoqda.