Xalqaro munosabatlarning zamonaviy transformatsiyasi hamda global tahdid va xatarlar kuchayib borayotgan sharoitda qitʼaning bir-biridan olis hududlarida joylashgan Oʻzbekiston va Chexiya ikki tomonlama hamkorlikni izchil rivojlantirib, unga yanada tizimli va koʻp qirrali tus bermoqda. Siyosiy muloqotni kengaytirish, savdo-iqtisodiy sheriklikni mustahkamlash va gumanitar hamkorlikni faollashtirish tomonlarning sheriklikni chuqurlashtirishdan oʻzaro manfaatdorlikni aks ettiradi.

Toshkent va Praga oʻrtasidagi barqaror aloqalarning shakllanishi 1993-yil 1-yanvarda diplomatik munosabatlar oʻrnatilganidan buyon toʻplangan oʻzaro hamkorlik tajribasiga tayanadi.

Ikki davlat rahbarlari oʻrtasidagi aloqalar ikki tomonlama hamkorlikning muhim elementi hisoblanadi. Xususan, 2025-yil 23-sentyabr kuni Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasi doirasida Chexiya Prezidenti Petr Pavel bilan uchrashuv oʻtkazdi. Bu turli sohalardagi qoʻshma loyihalarga yangi surʼat bagʻishlash imkonini berdi.

Oʻzbekiston va Chexiya koʻp tomonlama platformalarda hamkorlikni muvofiqlashtirishga alohida eʼtibor qaratmoqda. Ikki mamlakat tashqi siyosat idoralari oʻrtasidagi aloqalar xalqaro tadbirlar doirasida muntazam ravishda amalga oshirilmoqda. Xususan, 2023-yilda Oʻzbekiston va Chexiya tashqi ishlar vazirlarining Lyuksemburgda boʻlib oʻtgan “Oʻzbekiston – Yevropa Ittifoqi” hamkorlik kengashi yigʻilishi hamda Skope shahrida boʻlib oʻtgan YXHT TIV kengashi yigʻilishi doirasida ikki tomonlama uchrashuvlari boʻlib oʻtdi.

2024-yil sentyabr oyida Nyu-Yorkda BMT Bosh Assambleyasining 79-sessiyasi doirasida boʻlib oʻtgan uchrashuvda ham ikki davlat tashqi ishlar vazirlari muloqot qilgan edi. Unda vazirlar har tomonlama hamkorlikni yanada kengaytirish masalalarini muhokama qilgan.

2024-yil oktyabr oyida Chexiya tashqi ishlar vaziri Yan Lipavskiy rasmiy tashrif bilan Toshkentda kelib, Oʻzbekiston Bosh vaziri oʻrinbosari, tashqi ishlar vaziri va boshqa rasmiy shaxslar bilan uchrashuvlar oʻtkazgan. Bu uchrashuvlar tomonlar oʻrtasidagi siyosiy muloqotning barqaror rivojlanib borayotganini anglatadi.

Ekspertlarning fikricha, Chexiyaning Toshkentdagi elchixonasiga qoʻshimcha ravishda Oʻzbekistonning Pragadagi elchixonasining rasmiy ochilishi tizimli muloqotni yanada mustahkamlash va barcha yoʻnalishlarda oʻzaro manfaatli hamkorlikni kengaytirish yoʻlidagi muhim qadam boʻladi.

Oʻzbekiston–Chexiya munosabatlarini rivojlantirishda parlamentlararo va idoralararo hamkorlik muhim oʻrin tutadi. Ikki mamlakat qonun chiqaruvchi organlari oʻrtasidagi aloqalar izchil rivojlanib, yanada tizimli tus olmoqda. 2017-yil fevral oyida Chexiya parlamenti Deputatlar palatasi raisi Yan Gamachekning Oʻzbekistonga tashrifi parlamentlararo aloqalar rivojiga qoʻshimcha surʼat bagʻishladi.

Keyingi yillarda oʻzaro tashriflar va maslahatlashuvlar shaklida hamkorlik davom ettirildi. 2025-yilda hamkorlik boʻyicha parlamentlararo guruhlarning tashkil etilishi hamkorlikni rivojlantirishning sifat jihatidan yangi bosqichi boʻldi.

Parlament bilan bir qatorda iqtisodiyot, sanoat, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash, taʼlim kabi sohalarni qamrab olgan idoralararo hamkorlik faol rivojlanmoqda.

2025-yil 18-mart kuni Pragada boʻlib oʻtgan iqtisodiy, sanoat va ilmiy-texnikaviy hamkorlik boʻyicha Oʻzbekiston–Chexiya hukumatlararo komissiyasining oʻninchi yigʻilishi bu borada muhim rol oʻynamoqda.

Oʻzbekiston va Chexiya oʻrtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlik ikki tomonlama munosabatlarning asosiy yoʻnalishlaridan biri boʻlib, tomonlarning amaliy hamkorlikni kengaytirish va sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirishdan oʻzaro manfaatdorligini aks ettiradi. Oʻzaro savdo Oʻzbekiston va Yevropa Ittifoqi oʻrtasidagi bitimlarda koʻzda tutilgan eng koʻp qulaylik yaratish tartibi doirasida amalga oshirilmoqda.

Soʻnggi yillarda oʻzaro savdo dinamikasi toʻlqinsimon, ammo umuman olganda, oʻsuvchi xarakterga ega. 2021–2022-yillardagi pasayishdan soʻng barqaror tiklanish kuzatilmoqda. 2022-yilda oʻzaro tovar ayirboshlash hajmi 184,8 million dollarni tashkil etgan boʻlsa, 2023-yilda 344,2 million dollarga, 2024-yil yakuniga koʻra, 434,7 million dollarga yetdi.

Oʻzbekiston eksportining asosini xizmatlar, sanoat mollari, tayyor mahsulotlar, oziq-ovqat mollari va kimyo mahsulotlari tashkil etadi. Oʻz navbatida, Chexiyadan import asosan mashina va transport uskunalari, kimyo sanoati mahsulotlari va sanoat mollaridan iborat.

Iqtisodiy hamkorlikning amaliy oʻlchovi qoʻshma korxonalar faoliyatida oʻz aksini topadi. Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda Chexiya kapitali ishtirokidagi kompaniyalar, jumladan, 100 foiz xorijiy ishtirokdagi korxonalar sonining barqaror oʻsish tendensiyasi kuzatilmoqda. Bu chexiyalik investorlarning Oʻzbekiston bozoriga qiziqishi ortib borayotgani va biznes yuritish uchun qulay sharoit yaratilganidan dalolat beradi.

Madaniyat sohasidagi hamkorlik Chexiya ijodiy jamoalarining Oʻzbekistonda oʻtkaziladigan xalqaro tadbirlarda muntazam ishtirok etishi bilan tavsiflanadi. Chexiya musiqa ansambllari anʼanaviy tarzda Samarqandda oʻtkaziladigan “Sharq taronalari” xalqaro festivalida ishtirok etib kelmoqda. Toshkentda YUNESKO koʻmagida tashkil etilgan xalqaro jaz festivallarida chex jaz guruhlarining chiqishi madaniy muloqotni rivojlantirishga salmoqli hissa qoʻshdi.

Teatr va adabiy hamkorlik alohida oʻrin tutadi. 2016-yilda Toshkentdagi “Ilhom” teatrida Yaroslav Gashekning “Jasur askar Shveykning sarguzashtlari” romani asosida sahnalashtirilgan spektakl chex adabiy merosining Oʻzbekiston madaniy makoniga integratsiyalashuvining namunasi boʻldi. 2022-yilda Toshkentda Chexiyaning mumtoz va zamonaviy musiqa va sheʼriyat kechasi ham boʻlib oʻtdi.

Taʼlim va ilm-fan sohasi oʻzaro hamkorlikning eng jadal rivojlanayotgan yoʻnalishlaridan biridir. Ikki mamlakatning yetakchi universitetlari oʻrtasida barqaror hamkorlik aloqalari oʻrnatilgan, qoʻshma taʼlim dasturlari va tadqiqot loyihalari amalga oshirilmoqda.

1997-yildan buyon Chexiya hukumati har yili Oʻzbekiston fuqarolariga oliy oʻquv yurtlarida oʻqish uchun stipendiyalar ajratmoqda. Shu bilan birga, akademik mobillikning barqaror ijobiy dinamikasi kuzatilmoqda. Agar 2020-yilda Chexiyada 350 nafarga yaqin oʻzbekistonlik talaba tahsil olgan boʻlsa, 2025-yilga kelib bu koʻrsatkich taxminan 650–700 nafarga yetdi. Taʼlimning asosiy yoʻnalishlari texnik, iqtisodiy, agrar va AKT mutaxassisliklardir.

2023-yilda Oʻzbekistonning turli shaharlarida Chexiyaning yetakchi universitetlari ishtirokida oʻtkazilgan ixtisoslashtirilgan koʻrgazmalar, jumladan, “Study in English in the Czech Republic” turkum tadbirlari taʼlim imkoniyatlarini targʻib qilishning qoʻshimcha vositasi boʻldi.

Gumanitar aloqalarni rivojlantirishda 2011-yilda Praga shahrida tashkil etilgan Chexiya–Oʻzbekiston doʻstlik jamiyati muhim oʻrin tutadi. Tashkilot faoliyati ikki mamlakat jamoatchiligi vakillari oʻrtasida oʻzaro qiziqishni mustahkamlash, aloqalarni kengaytirishga xizmat qiladigan ilmiy, madaniy va maʼrifiy tadbirlarni oʻtkazishga qaratilgan.

Oʻzbekiston–Chexiya munosabatlarining bugungi holati siyosiy muloqot va parlamentlararo hamkorlikdan tortib, savdo-iqtisodiy va madaniy-gumanitar hamkorlikkacha boʻlgan barcha muhim yoʻnalishlarda izchil rivojlanmoqda.

Zamonaviy xalqaro kun tartibi sharoitida Toshkent va Praga pragmatizm, oʻzaro hurmat va bir-birining manfaatlarini hisobga olishga asoslangan oʻzaro manfaatli sheriklikni chuqurlashtirishga intilishini namoyish etmoqda. Oʻzbekiston–Chexiya aloqalarini yanada mustahkamlash nafaqat ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirishga, balki Oʻzbekistonning Yevropa yoʻnalishi bilan oʻzaro hamkorligini kengaytirishga ham xizmat qiladi.

Shu maʼnoda, Chexiya Bosh vaziri Andrey Babishning Oʻzbekistonga boʻlajak tashrifi amaliy hamkorlikni yanada kengaytirishda muhim bosqich sifatida baholanmoqda. Uning yakunlari boʻyicha, eng avvalo, sanoat, energetika, qishloq xoʻjaligi va transport-logistika sohalarida qoʻshma loyihalarni amalga oshirishga qoʻshimcha surʼat bagʻishlashi kutilmoqda.