Shu kunlarda ayrim ijtimoiy tarmoqlar orqali Buxoroda koʻl paydo boʻlgani, uning sathi benihoya kattaligi haqidagi shov-shuvli xabarlar tarqamoqda. Aksariyat xabarlarda u Chorvoq suv havzasi bilan taqqoslangan. Sathi ushbu suv omboridan ham kattaligi taʼkidlangan.

Xoʻsh, Buxoroda, aniqrogʻi, Gazli tomonda, Qizilqum choʻli oʻrtasida koʻl paydo boʻlgani rostmi? Biz shu savol bilan yurtimizdagi koʻplab eko-ekspeditsiyalar ishtirokchisi boʻlgan, Buxoro davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi, biologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori, dotsent Rashid Rahmonovga murojaat qildik.

— Har bir xabarni omma eʼtiboriga havola etishdan avval voqelikni chuqurroq oʻrganish maqsadga muvofiq, — deydi R. Rahmonov. — Shunda koʻpchilikni chalgʻituvchi maʼlumotga hojat qolmaydi. Koʻl oʻz-oʻzidan toʻsatdan paydo boʻlib qolgan emas. Gap shundaki, Peshku tumani “Jongeldi” massivi yaqinida botiqlik bor. Yaqin-yaqingacha oqova suvlar Madamboy kanali orqali shu hududdan oqib oʻtardi. Ayrim muammolarning yoʻlini toʻsmoq uchun bu yerda katta hajmda gidrotexnik ishlar amalga oshirildi. 2019-yildan boshlab kollektorlar qazildi. Natijada zaxkashlardan kelayotgan suvni shu botiqda toʻplash imkoniyati yaratildi. Buni qarangki, joriy yil bahorining seryogʻin kelishi tufayli zaxkashlardagi suv sathi keskin oshdi. Buning ustiga ekinlarni sugʻorishga boʻlgan ehtiyoj ham yogʻingarchilik ortidan kamaydi. Chunki avvalgi yillarda ayrim tomorqa va fermer xoʻjaliklari kollektor suvidan foydalanar va oqibatda bu zaxkash suvining kamayib ketishiga olib kelardi. Hatto kollektor qurib qolgan yillarga guvohmiz. Endi esa bahorning seryogʻin kelishi ortidan ahvol oʻzgardi. Pirovardida shu hududda tashlanma koʻl shakllandi.

Olimning taʼkidlashicha, bu suv havzasini Chorvoq suv ombori bilan taqqoslash mantiqqa toʻgʻri kelmaydi. Negaki, tashlama koʻlning chuqurligi nari borsa, 3–4 metr. Boʻstonliq tumanidagi Chorvoq suv omborining oʻrtacha chuqurligi esa 55 metrni tashkil etadi.

“Jongeldi” massividagi tashlama koʻlning shubhasiz, yon – atrof uchun foydali jihati koʻp. Bu yerda baliqchilikni yoʻlga qoʻyish mumkin. U qushlar, turli jonzotlar uchun ishonchli boshpana vazifasini oʻtaydi. Bioxilma-xillik yuzaga keladi. Sahro bagʻridagi “Jongeldi” uchun qulay mikroiqlim paydo boʻladi.

Maʼlumot tariqasida aytish lozimki, Buxoro viloyatida ayni damda 8 ta tashlama koʻl mavjud. Dengizkoʻl, Zamonkoʻl, Qoraqir, Oyoqogʻitma kabi suv havzalari shular jumlasidandir.

Istam IBROHIMOV, “Xalq soʻzi”.