Moziy istiqbolning tarozusidir!

“Jadid” kutubxonasi» ruknida chop etilgan navbatdagi kitob muqovasida shunday yozilgan. Bu kitob tarix fanlari doktori, professor Rustambek Shamsutdinovning “Millat fidoyilari” nomli kitobidir.

Yaqin tarix shohid, oʻtgan asrning birinchi yarmi, oʻsha mashʼum 1937-1953-yillarida mustabid tuzum tomonidan yuz mingdan ziyod ota-bobolarimiz qatagʻon siyosatining qurboniga aylangan. Ularning oʻn uch mingga yaqini otib tashlangan boʻlsa, minglab kishilar “quloq” qilingan, surgunga joʻnatilgan.

Qatagʻon qurbonlarining biri davlat arbobi, biri olim, biri shoir, biri diniy ulamo, biri harbir, biri esa “xalq dushmani”ning farzandi edi. Ularning barchasini umumlashtirgan jihat esa shu millat, shu tuproq uchun fidoyilik koʻrsatishga tayyor ekanligidadir.

Vatanimizning milliy mustaqilligi, xalqimizning ozodligi yoʻlida kurashib, bu yoʻlda aziz jonini fido etgan ulugʻ ajdodlarimizning pok nomini oqlash, ularning yorqin xotirasiga hurmat koʻrsatish keyingi yillarda davlat siyosati darajasiga koʻtarildi. Mana shu tarixiy saʼy-harakatlarning samarasi oʻlaroq, soʻnggi sakkiz yilda 1 ming 200 dan ziyod siyosiy qatagʻon qurbonlarining nomi oqlandi. Bu jarayonda tarixchi olimlarning hissasi katta, albatta. Ayniqsa, tabarruk yoshdagi professor Rustambek Shamsutdinovning hissasini alohida qayd etish lozim.

“Millat fidoyilari” kitobida qirq nafar millat fidoyisining hayoti va faoliyati, ayanchli qismati doir yangi va aniq maʼlumotlar oʻrin olgan.

– Sovet hokimiyati tomonidan amalga oshirilgan qatagʻon siyosatini respublikamizda birinchilardan boʻlib tadqiq etgan Rustambek Shamsutdinovning Vatanimiz tarixiga oid, maxfiy arxivlarda yopiq saqlab kelingan nodir hujjatlarni atroflicha oʻrganib, tarixiy haqiqatni tiklash yoʻlida sabr va matonat bilan ishlashi, nafaqat yurtimiz, balki qator xorijiy mamlakatlarning ilmiy fondlarida muntazam ravishda izlanish olib borishi, toʻplangan noyob materiallarni Oʻzbekistonga olib kelib, keng jamoatchilik eʼtiboriga havola etishi, isteʼmolga kiritishi har jihatdan ibratlidir, – deb yozadi kitob soʻzboshida Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Xayriddin Sulton.

Darhaqiqat, har jihatdan ibratli izlanishlarning bayoni boʻlgan maqolalarni bir muqova ostiga jamlagan yangi kitob istiqbolning tarozusi hisoblangan moziydan soʻzlaydi va yaqin oʻtmishdan saboq olishga daʼvat etadi.

“Jadid” kutubxonasi» taqdim etgan yana bir kitob yana bir olimning maqolalaridan iborat toʻplam va u adabiyotshunos Bahodir Karimning “Botmasin chiqqan quyosh” kitobidir.

Muallif maqolalari kitobning uch boʻlimida tartiblangan. Birinchi boʻlim jadid adiblarining yetakchi gʻoyalari, faoliyati va ular asarlarining tahliliga bagʻishlangan maqolalardan tarkib topgan boʻlsa, ikkinchi boʻlimdan qardosh xalqlar adabiyotiga doir materiallar joy olgan. Oxirgi boʻlim esa olimning yurtimiz ijtimoiy hayotida sodir boʻlayotgan oʻzgarish va evrilishlarga bildirgan munosabatlaridan iborat.

Otabek ISROILOV, “Xalq soʻzi”.