Фарғона вилоятида илм ва инновацияга асосланган интенсив агротехнологияларга ўтилгани сабабли пахтачиликда қувонарли ютуқларга эришилмоқда. Хусусан, ўтган қисқа даврда замонавий ёндашув бўйича «Шинжон» агротехнологияси ғоятда самарали эканлиги илмий-амалий тажрибалар орқали ўз исботини топди.

Бу технология чигитни қўшқатор усулда плёнка остига экиб, томчилатиб суғориш усулида парваришлашни назарда тутади. Бу «ақлли» қишлоқ хўжалигининг ёрқин кўриниши ҳисобланиб, қўл меҳнатини кескин камайтиради, моддий ва табиий ресурсларни иқтисод қилиш имконини беради. Қишлоқ хўжалигида глобал иқлим ўзгариши, шўрланиш, сувсизлик ва қурғоқчилик каби ҳолатлар таҳдид қилаётган бир даврда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда бундай янгича ёндашувларни ҳаётнинг ўзи тақозо этмоқда.

Шу боис пахтачиликда илм-фан ютуқлари, илмга асосланган янги агротехнологиялар ишлаб чиқаришга кенг жорий этилиб, ортиқча сарф-харажатларни камайтириш ва ҳар гектар ердан 50-60 центнердан ҳосил олиш имконияти яратилди. Ўз навбатида ҳосилнинг пишиб етилиш даври тезлашиб, қисқа муддатда териб олинган пахта хомашёси юқори сортларга сотилмоқда. Мисол учун, биргина ўтган йилнинг ўзида вилоятнинг Тошлоқ, Қўштепа, Бешариқ, Бағдод, Бувайда, Данғара каби туманларида юзлаб фермер хўжаликлари қисқа иш кунида гектаридан 60-75 центнергача ҳосил олгани юртимиз пахтачилигида янги давр бошланганини англатади.

Шу ўринда бир савол туғилиши табиий: кейинги йилларда Фарғона вилоятида ғўза экин майдонлари салкам 25 минг гектарга камайгани ҳолда аввалги йилдагилардан юқорироқ пахта хирмони қандай яратилди? Буни бир сўз билан янги технологиялар шарофати деб изоҳлаш мумкин. Ўтган йили вилоятда Хитойдан олиб келинган «Xin Lu Zhao-57», «Xin Lu Zhao-73», «Xin Lu Zhao-87» каби ғўза навлари экилди ва ҳосилдорлик кутилганидан ҳам юқори бўлди.

Фарғона вилояти пахтачилигидаги юқоридаги таҳлиллар ва кўрсаткичлар асосида жорий деҳқончилик йилида ҳам инновацион технологиялар ёрдамида Хитойнинг «Xn Lu Zhao-64», «Xin Lu Zong-52», «Xin Lu Zhaо-70» ҳамда Туркиянинг «Армада» каби истиқболли навлари экилди.

Айни пайтда юртимиз олимлари, бевосита академик Иброҳим Абдураҳмонов раҳбарлигида хориждан келтирилган навларни 22 та маҳаллий ғўза навларига юқтириш устида илмий тадқиқотлар ҳам олиб борилмоқда. Демак яқин истиқболда ўзбек олимларининг иқлим шароитимизга тўла мос келувчи маҳаллий ғўза навлари яратилади.

Бугунги глобаллашув даврида халқаро бозорларда кузатилаётган салбий тенденциялар, дунё миқёсида давом этаётган сиёсий ва иқтисодий мураккаб вазиятга қарамай мамлакатимиз қишлоқ хўжалигида эркин рақобатни таъминлайдиган бозор тамойиллари изчил жорий этилаётгани эътиборга молик. Бу борада Президентимизнинг қатъий сиёсий иродаси билан қишлоқ хўжалиги соҳасида бошланган ҳаётбахш ислоҳотлар давр шиддатидан орқада қолган эски анъаналарга тўлиқ барҳам берди. Қишлоқ хўжалиги тармоқларига илм-фан, янги техника ва технологиялар кириб келди. Замонавий агротехнологиялардан унумли фойдаланишни рағбатлантириш мақсадида солиқ имтиёзлари, субсидиялар амалиётга кенг жорий этилмоқда.

Айни жараёнда давлатимиз раҳбарининг бир қатор фармон ва қарорлари асосида пахтачиликда гектаридан 50 центнер, ғаллачиликда эса 80 центнердан юқори ҳосил олган фермер хўжаликларига қўшимча имтиёзлар жорий этилди. Фермер хўжаликлари томонидан ижарага олинган ерларнинг 25 фоиз қисмига алмашлаб экиш ҳуқуқи (чорва озуқаси, сабзавот, мойли экинлар) берилди, ер солиғида базавий ставкага нисбатан мутаносиб равишда 3 каррагача камайтирувчи коэффициентлар қўллаш татбиқ қилинди.

Шубҳасиз, бундай эътибор ва рағбат қишлоқ хўжалиги тармоқларида қўшимча қиймат занжири яратиш, инвестициявий жозибадорликни ошириш, экспорт салоҳиятини юксалтириш, пировардида эса юқори даромадли янги иш ўринлари яратиш орқали аҳоли турмуш фаровонлигини яхшилашда муҳим аҳамиятга эга.

Одилжон ИБРОҲИМОВ,

Фарғона давлат техника университети профессори,

қишлоқ хўжалиги фанлари доктори.