Шу кунларда айрим ижтимоий тармоқлар орқали Бухорода кўл пайдо бўлгани, унинг сатҳи бениҳоя катталиги ҳақидаги шов-шувли хабарлар тарқамоқда. Аксарият хабарларда у Чорвоқ сув ҳавзаси билан таққосланган. Сатҳи ушбу сув омборидан ҳам катталиги таъкидланган.

Хўш, Бухорода, аниқроғи, Газли томонда, Қизилқум чўли ўртасида кўл пайдо бўлгани ростми? Биз шу савол билан юртимиздаги кўплаб эко-экспедициялар иштирокчиси бўлган, Бухоро давлат педагогика институти ўқитувчиси, биология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент Рашид Раҳмоновга мурожаат қилдик.

— Ҳар бир хабарни омма эътиборига ҳавола этишдан аввал воқеликни чуқурроқ ўрганиш мақсадга мувофиқ, — дейди Р. Раҳмонов. — Шунда кўпчиликни чалғитувчи маълумотга ҳожат қолмайди. Кўл ўз-ўзидан тўсатдан пайдо бўлиб қолган эмас. Гап шундаки, Пешку тумани «Жонгелди» массиви яқинида ботиқлик бор. Яқин-яқингача оқова сувлар Мадамбой канали орқали шу ҳудуддан оқиб ўтарди. Айрим муаммоларнинг йўлини тўсмоқ учун бу ерда катта ҳажмда гидротехник ишлар амалга оширилди. 2019 йилдан бошлаб коллекторлар қазилди. Натижада захкашлардан келаётган сувни шу ботиқда тўплаш имконияти яратилди. Буни қарангки, жорий йил баҳорининг серёғин келиши туфайли захкашлардаги сув сатҳи кескин ошди. Бунинг устига экинларни суғоришга бўлган эҳтиёж ҳам ёғингарчилик ортидан камайди. Чунки аввалги йилларда айрим томорқа ва фермер хўжаликлари коллектор сувидан фойдаланар ва оқибатда бу захкаш сувининг камайиб кетишига олиб келарди. Ҳатто коллектор қуриб қолган йилларга гувоҳмиз. Энди эса баҳорнинг серёғин келиши ортидан аҳвол ўзгарди. Пировардида шу ҳудудда ташланма кўл шаклланди.

Олимнинг таъкидлашича, бу сув ҳавзасини Чорвоқ сув омбори билан таққослаш мантиққа тўғри келмайди. Негаки, ташлама кўлнинг чуқурлиги нари борса, 3–4 метр. Бўстонлиқ туманидаги Чорвоқ сув омборининг ўртача чуқурлиги эса 55 метрни ташкил этади.

«Жонгелди» массивидаги ташлама кўлнинг шубҳасиз, ён – атроф учун фойдали жиҳати кўп. Бу ерда балиқчиликни йўлга қўйиш мумкин. У қушлар, турли жонзотлар учун ишончли бошпана вазифасини ўтайди. Биохилма-хиллик юзага келади. Саҳро бағридаги «Жонгелди» учун қулай микроиқлим пайдо бўлади.

Маълумот тариқасида айтиш лозимки, Бухоро вилоятида айни дамда 8 та ташлама кўл мавжуд. Денгизкўл, Замонкўл, Қорақир, Оёқоғитма каби сув ҳавзалари шулар жумласидандир.

Истам ИБРОҲИМОВ, «Халқ сўзи».