Бундан бир асрдан зиёд вақт аввал улуғ маърифатпарвар аждодимиз Маҳмудхўжа Беҳбудий «Ойина» журналида «Икки эмас, тўрт тил лозим» сарлавҳали мақоласини эълон қилган эди. Беҳбудий бу мақоласи орқали дунё билан бўйлашмоқчи бўлган одамлар ва тараққиёт йўлини танланган миллатлар она тили билан бирга бошқа чет тилларини ҳам ўрганишлари лозимлигини баён қилади.

Жумладан, Туркистон халқлари она тили билан биргаликда рус тилини, шунингдек, араб ва форс тилларини ҳам ўрганиш лозимлигини куюнчаклик билан ёзган. Чунки ўша даврдаёқ халқнинг маърифати ва мамлакат тадрижи – ривожланиши бевосита тилларни билиш билан боғланишини Беҳбудий чуқур идрок этган. Шу орқали халқимизни жаҳонга юз тутиши мумкинлигини билган. «Кўп тилларни билиш битта қулфга тушадиган кўп калитга эга бўлишдир», деган эди француз адиби Вольтер.

Кейинги йилларда эса ёш авлоднинг бир эмас, бир нечта хориж тилларини ўрганишлари учун қулай шароит ва бир қанча имкониятлар яратилди. Шу кунларда бу жараён фаол давом эттирилмоқда. Президентимизнинг 2021 йил 19 майда имзоланган «Ўзбекистон Республикасида хорижий тилларни ўрганишни оммалаштириш фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори эса бу борада муҳим дастуруламал бўлмоқда.

Бу ҳақда сўз кетганида, Ўзбекистон Республикаси Президентининг соврини учун «Хорижий тилларни ўқитиш бўйича энг яхши мактаб» танлови анъанавий тартибда ўтказиб келинаётгани ва унинг ғолиблари муносиб рағбатлантирилаётганини қайд этиш лозим. Ушбу танлов инглиз, немис ёки француз тилларидан бири хорижий тил сифатида ўқитиладиган умумий ўрта таълим мактаблари ўқувчилари ўртасида ташкил этилган. Танловнинг туман-шаҳар босқичида 3-ўринни эгаллаган мактаб жамоаси 50 миллион сўм, 2-ўринни эгаллаган мактаб жамоаси 75 миллион сўм ва 1-ўринни эгаллаган мактаб жамоаси 100 миллион сўм пул мукофотини қўлга киритаётгани чет тилини мукаммал ўрганаётган ёшларга ва уларга чет тилини ўргатаётган ўқитувчиларга қаратилаётган эътибор намунасидир. Қайд этиш ўринлики, 1-ўринга лойиқ кўрилган жамоага тақдим этилган 100 миллион сўмнинг 25 миллион сўми – фан ўқитувчисига, 25 миллион сўми – 5 нафар жамоа аъзосига тенг улушда, 50 миллион сўми – мактаб фондига ўтказилади.

– Танловнинг туман-шаҳар босқичида 30 та тест саволларига жавоб бериш, инглиз тили грамматикаси, ўқиб тушуниш ва сўз бойлиги кўникмалари юқори эканлиги кўрсатиш талаб қилинади, – дейди Нурафшон шаҳридаги 48-умумий ўрта таълим мактаби инглиз тили фани ўқитувчиси, танловнинг шаҳар босқичида уч карра ғолибликни қўлга киритган ўқувчилар муаллими Барно Нишонова. – Ўқувчиларимиз уч йилдан буён шаҳарда ғолибликни ҳеч кимга бермай келаётгани, албатта, биз учун ҳам қувонарли, ҳам фахрли. Улардек қобилиятли ўқувчиларимиз учун имконият даражасида барча қулайлик ва шарт-шароитлар яратиб беришга ҳаракат қиляпмиз. Ёшлардаги янги қирраларни кашф этиш учун қўшимча машғулотлар олиб боришни мунтазам йўлга қўйдик.

Хорижий тиллар бўйича ўтказилган Республика танловида юқори натижаларга эришган 70 нафар ўқувчи ҳамда уларнинг 14 нафар устозлари давлат бюджети маблағлари ҳисобидан Буюк Британияга таълим саёҳатига юборилиши маълум қилинган эди. Бу рағбат ҳам ёшларни янги марралар сари руҳлантириши тайин.

Шунингдек, маҳаллий ўқитувчиларга устамалар берилиши билан бирга, республикамизнинг турли ҳудудларида хорижлик ўқитувчилар келиб, болаларга дарс беришмоқда.

– Бу ерда ишлаётганимдан хурсандман. Уч йил аввал мени илиқ кутиб олишди. Ўқувчилар менга кулиб қарашади, мен билан гаплашгилари келади. Мен Ҳиндистонданман, касбим халқаро инглиз тили ўқитувчиси. Ватанимда бир неча йил инглиз тилидан дарс берганман. Халқаро фаолиятим Ўзбекистондан бошланди. Мактабдаги ўқувчиларимнинг инглиз тилини ўрганишга бўлган иштиёқи мени хурсанд қилди. Бундан ҳам кўпроқ мамнун қилган жиҳат эса Марказий Осиёнинг локомотив давлатига айланаётган Ўзбекистонда мактаб ўқувчиларининг тил ўрганишлари учун барча имконият яратиб берилаётганидадир, – дейди Нурафшон шаҳридаги 57-умумий ўрта таълим мактаби инглиз тили фани ўқитувчиси Пазхери Сакеер Хуссаин.

Ўрта Чирчиқ туманидаги 43-умумий ўрта таълим мактабида ўқувчиларга инглиз тилидан дарс бериб келаётган Шаҳноза Жалолиддинова ҳам ўз касбининг усталаридан бири.

Қарийб йигирма йилдан бери устозлик касбини эъзозлаб келаётган бу муаллим 2016 йил Буюк Британияда, 2025 йил Туркияда малака ошириб қайтди. Бу орада Тошкентдаги Вестминстер университетида ўқитувчилар учун ташкил этилган махсус курсда ҳам малака оширди. Бу изланиш ва меҳнат ўз самарасини бериб, унинг ўқувчилари камолида кўрина бошлади. Ўтган ўқув йилида 43-мактабни битирган ўқувчиларидан бири Улуғбек Шодмонов инглиз тили бўйича халқаро сертификатга эга бўлди ва АҚШдаги Калифорния университетига ўқишга қабул қилинди. Жорий ўқув йилида ҳам муваффақиятлар оз бўлмаяпти. Нозима Маҳкамова, Мадина Нишонбоева каби инглиз тили билимдони бўлган ёшлар шулар жумласидан.

Фахриддинхўжа Ёқубов ва Аброр Бахтиёров каби ёшлар Нурафшон шаҳрида 67 нафарни, Ўрта Чирчиқ туманида 58 нафарни ташкил этади. Буни эса ўтган роппа-роса беш йилда эришилган натижанинг бир кўриниши, дейиш мумкин. Орадан яна бир неча йил ўтгач, хорижий тилда она тилидагидек бийрон сўзлаётган ёшларни кўриб, ўз вақтида қабул қилинган қарорнинг аҳамиятини теранроқ тушуниб етамиз.

Отабек ИСРОИЛОВ,

“Халқ сўзи”.