Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг Халқаро ишлар, мудофаа ва хавфсизлик масалалари қўмитаси аъзолари ички ишлар органлари томонидан кибержиноятчиликка қарши курашиш бўйича олиб борилаётган ишларни Тошкент шаҳрида жойларга чиққан ҳолда ўрганди.

Сўнгги йилларда мамлакатимизда кибержиноятларнинг тури 18 тадан 62 тага кўпайган. Айниқса, шахсий маълумотларни ўғирлаш, зарарли файлларни тарқатиш, банк карталари билан боғлиқ фирибгарлик ҳолатлари бугунги кунда аҳолини жиддий хавотирга солмоқда.

Қайд этилганидек, мамлакатимизда бу турдаги жиноятларга қарши кураш тизимли равишда олиб борилмоқда. Хусусан, Президентимизнинг «Ахборот технологиялари ёрдамида содир этиладиган жиноятларга қарши курашиш фаолиятини янада кучайтиришга қаратилган чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори бу йўналишдаги чора-тадбирларнинг мустаҳкам ҳуқуқий асосини яратиб берди. Унга кўра, Ички ишлар вазирлиги кибержиноятларга қарши курашиш йўналишида ягона ишлаш амалиётини йўлга қўйиш, барча масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш бўйича ваколатли орган этиб белгиланган.

Шунингдек, ички ишлар органлари масъул бўлинмалари сўровига асосан шубҳали пул ўтказма амалиётларига алоқадор банк карталарини тезкорлик билан блоклаш, шубҳали пул ўтказма амалиётларига алоқадор банк карталари ҳақидаги маълумотларни зудлик билан ички ишлар органлари масъул бўлинмаларига тақдим этиб боришга оид чораларни кўриш назарда тутилган.

Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура ва Марказий банк ўртасида кибержиноятларга қарши курашишда тезкорлик билан маълумотлар узатиш ва келиб тушаётган мурожаатлар бўйича кечиктириб бўлмайдиган чораларни кўриш мақсадида электрон маълумотлар алмашинув платформасини ишга тушириш белгиланган.

Масъул давлат органлари, ташкилотлар, банкларнинг ҳар бирига аҳолининг кибермаданиятини юксалтиришга қаратилган барча зарур чораларни кўриш бўйича қатъий жавобгарлик юклатилди.

Ўрганиш давомида аниқландики, Ички ишлар вазирлиги тизимида институционал ўзгаришлар амалга оширилиб, Киберхавфсизлик маркази ва ҳудудларда ахборот технологиялари соҳасидаги жиноятларга қарши курашиш бошқармалари фаолияти йўлга қўйилган. Тез кунларда вазирлик тизимида Киберхавфсизлик бўйича департамент ташкил этилиши режалаштирилган.

Шунингдек, 2025 йилда Марказ ва ҳудудлардаги бошқармалар томонидан 8,8 мингта кибержиноят фош этилиб, шу жумладан Тошкент шаҳри бўйича 4,1 мингта, бу кўрсатгич 2024 йилги нисбатан 5,2 бараварига ошган. 1,6 минг энг хавфли дастурлар фаолияти тўхтатилган. Натижада 13 мингдан ортиқ фуқароларнинг бузилган қонуний манфаатлари тикланишига, етказилган 95,4 млрд. сўм моддий зарар ўз эгаларига қайтарилишига эришилган.

Бундан ташқари, 4,6 мингта кибержиноятлар ташаббус билан аниқланиб, бу кўрсатгич 2024 йилга нисбатан 4,2 бараварга яхшиланди.

Шу билан бирга, хориждан туриб сохта рақамлар орқали фуқароларга қўнғироқ қилиб, содир этиладиган фирибгарликларни олдини олиш мақсадида Рақамли технологиялар вазирлиги билан ҳамкорликда сохта қўнғироқларни чеклаш тизимини жорий қилинди. Натижада, 2025 йил июль ойидан ҳозирга қадар 2 миллиондан ортиқ фирибгарлик мақсадида хориждан туриб, амалга оширилган сохта қўнғироқлар блокланиб, жиноятларнинг олдини олишга эришилди.

Аҳолининг кибержиноятлардан огоҳлиги ва кибермаданиятини юксалтириш орқали ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўйича 2025 йилда республика миқёсида ички ишлар органларининг барча соҳа-хизматларини жалб қилган ҳолда кенг қамровли «Хавфсиз кибермакон» тезкор-профилактик тарғибот тадбирлари ўтказилган.

Жумладан, пойтахт ҳудудида аҳолини кибержиноятларнинг қурбони бўлишнинг олдини олиш мақсадида 2025 йилда профилактик тарғибот тадбирлари доирасида 39,4 минг маротаба учрашувлар ўтказилган. Тўғридан-тўғри мулоқотларда 2 млн. нафар, ижтимоий тармоқларда онлайн тарғибот орқали 20,6 млн. нафар аҳоли қамраб олинган.

Кибермаконда содир этилаётган ҳуқуқбузарлик ва жиноятларнинг олдини олиш бўйича 238 та видеоролик тайёрланиб, профилактик тарғибот тадбирлари давомида кенг омма эътиборига ҳавола этилган.

Мулоқотларда фуқароларнинг ишончига кириб, сохта аккаунт ва файллар яратиб, фирибгарлик йўли билан пул маблағларини ўзлаштиришга уринаётганларга нисбатан янада самарали курашиш масаласи бугунги кунда жуда долзарб эканлиги алоҳида таъкидланди.

Шу билан бирга, кибержиноятларни фош этишда муддатларни тезлаштириш, самарали превентив механизмларни янада такомиллаштириш муҳимлиги таъкидланди. Масъул ташкилотларнинг мажбуриятларини қонунчиликда аниқ белгилаш бўйича ҳуқуқий механизмларни такомиллаштириш зарурлиги қайд этилди.

Аҳолида интернет контентларига танқидий таҳлил қилиш кўникмаларини шакллантириш бўйича комплекс тарғибот чораларини олиб бориш, таълим ташкилотларида ёшларнинг рақамли саводхонлигини ошириш бўйича таълим дастурларига мавзулар киритиш зарурлиги таъкидланди.