Taʼlimda innovatsion klaster metodining qoʻllanish imkoniyatlari

13:49 28 Mart 2019 Jamiyat
607 0

(Fan arbobi, professor G.I.Muxamedovning 2019 yil 15 fevralda “Xalq soʻzi” gazetasining onlayn sahifasida chop etilgan “Pedagogik taʼlim innovatsion klasteri: ehtiyoj, zarurat, natija” nomli maqolasiga munosabat)

Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogik instituti pedagogik jamoasining faoliyat yuritib kelayotganligiga koʻp vaqt oʻtgani yoʻq, lekin institutning pedagogik jamoasi Prezidantimiz, davlatimizning taʼlim tizimi xodimlari oldiga qoʻyilgan vazifani toʻgʻri anglagan holda Toshkent viloyati Maktabgacha taʼlim muassasalari va UTMlaridagi, boshqacha aytganda, uzluksiz taʼlim tizimining barcha jabhalarini atroflicha oʻrganib chiqdi. Buning uchun viloyatning qator tumanlarida tumandagi mutassadilar, barcha UTM direktorlari, MTM va UTM xodimlari bilan uchrashuvlar, suhbatlar, maʼruzalar, master-klasslar, amaliy treniglar tashkil qilish orqali Viloyatdagi MTM va UTMlardagi mavjud kamchiliklarni aniqladi, jumladan, pedagog kadrlarga boʻlgan ehtiyojning kattaligi, kadrlar qoʻnimsizligi, uzluksiz taʼlim tizimida uzviylik va uzluksizlikning mavjud emasligi (har kim oʻz aravasini oʻzi bilganicha tortishi), oʻzaro aloqa va oʻzaro yordamning yoʻqligi, oliy maʼlumotli kadrlarning yetishmasligi (koʻpchilik maktablarda oʻrta maʼlumotli mutaxassislarni faoliyat yuritib kelayotganligi), oʻquv rejalari orasida uzviylik va uzluksizlikka amal qilinmasligi, darslik va oʻquv qoʻllanmalarining yetishmasligi, materal-texnik bazadagi kamchiliklar va hokazolar... 

Institut rektorati tezkorlikda Viloyat XTBsi va MTB rahbarlari bilan hamkorlik memorandumi imzolandi va viloyat MTM va UTMlari bilan aloqaga kirishildi. Viloyatning chekka tumanlarida yetishmayotgan fanlardan dars berishga institutning iqtidorli, aʼlochi talabalari yuborildi va ular muvoffaqqiyatli faoliyat yuritib kelmoqda.Bu toʻgʻrida MTM va UTMlardan kelgan tavsifnomalar kelib turibdi, masalan, Institut rektori, Fan arbobi, professor G.I.Muxamedovning 2019 yil 15 fevralda “Xalq soʻzi” gazetasining onlayn sahifasida “Pedagogik taʼlim innovatsion klasteri: ehtiyoj, zarurat, natija” nomli maqolasi eʼlon qilindi, unda olim taʼlim tizimi, ilm-fan har qanday jamiyat, millat va davlatning kelajagini belgilab beradigan, uning taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim omili ekanligini hamda taʼlim oʻz ildizlarini ilm-fan va ishlab chiqarish, ijtimoiy turmush, hayot bilan bogʻlay olgan, ichki va turdosh tarmoqlar bilan har tomonlama integratsiyaga kirishgan taqdirdagina oʻz oldiga qoʻygan natijalarga erisha oladi, fan, taʼlim-tarbiya va iqtisodiyotning oʻzaro chuqur, har tomonlama uzluksiz aloqasini taʼminlay olgan va jamiyat hayotining barcha sohalariga tadbiq eta olgan davlat esa taraqqiyotga erishadi”, – deya taʼkidlaydi.

Pedagogik taʼlim innovatsion klasteri, deya taʼkidlaydi olim, - uzluksiz taʼlim tizimidagi barcha taʼlim turlari, ilmiy tadqiqot institutlari va markazlari, amaliyot bazalari, ilmiy va ilmiy-metodik tuzilmalarning bir butunligi boʻlib, ularning birgalikdagi vazifalar taqsimlangan faoliyati pedagogik taʼlim tizimini sifat jihatidan yangi darajaga koʻtarish imkonini beradi. Binobarin, klasterning asosiy maqsadi oʻz tarkibiga kiruvchi taʼlimiy-ilmiy innovatsion salohiyatni nafaqat yuqori fuqarolik va kasbiy layoqatlilik darajasi bilan balki raqobatbardoshligi, yangiliklarni qabul qila olish qobiliyati, yangi taʼlim dastur va texnologiyalarini loyihalash hamda amalga oshira olish qobiliyatiga ega zamonaviy taʼlim mutaxassislarini tayyorlash uchun birlashtirishdir.

Pedagogik taʼlim innovatsion klasterining muallifi, klasterning maqsadini quyidagilarda deb biladi:

– taʼlim, fan va pedagogik amaliyotning turli shakl va turlari hamda vositalarini izlab topish va taʼlim amaliyotiga tatbiq etish;

– taʼlim va tarbiya uzviyligi, aloqadorligi, uzluksizligini taʼminlovchi mexanizmlarini izlab topish va takomillashtirish;

-barcha taʼlim fanlari boʻyicha pedagogik taʼlimni rivojlantirishning dolzarb muammolarining intellektual resurslarini integratsiyalash;

– barcha taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha pedagog kadrlarni tayyorlashda MTM, UTM hamda OTMlarining oʻzaro tezkor qayta aloqa mexanizmlarini ishlab chiqish;

– pedagogik taʼlimga oʻquvchilarning qiziqishini oshirish, ularda pedagog boʻlishga istak va xohishni uygʻotish, institutga yuqori koʻrsatkichlar bilan tahsil olayotgan oʻquvchilarni tanlab olish mexanizmlarini ishlab chiqish;

– pedagogik taʼlim boʻgʻinlari orasidagi aloqadorlik, bogʻliqlik, hamkorlik, uzviylik va uzluksizlikni ilmiy hamda amaliy jihatdan asoslash;

– talabalarni bugungi jadal rivojlanish jarayonlarida bevosita ishtirokini taʼminlash hamda yosh mutaxassislarning kasbiy koʻnikmalarni egallash davrini qisqartirish;

pedagogik taʼlimda yangi avlod oʻquv, oʻquv-metodik, ilmiy adabiyotlar, vositalar hamda didaktik materiallar majmuasini yaratish va hokazolar.

pedagogika sohasidagi ilgʻor xorijiy tajribalarni oʻrganish maqsadida yetakchi xorijiy OTMlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish, kadrlar almashinuvini yoʻlga qoʻyish, ilmiy stajirovkalarni amalga oshirish.

pedagogik taʼlimni tartibga soluvchi mavjud meʼyoriy hujjatlarni takomillashtirish hamda pedagogik taʼlim innovatsion klasteri plptformasini ishlab chiqish.

Pedagogik taʼlim innovatsion klasteri vazifalari sifatida quyidagilar belgilangan:

– viloyat MTM, UTMlari uchun zamonaviy BKMga ega raqobatbardosh mutaxassislarni tayyorlash;

– taʼlim va tarbiya sifat va samaradorligini oshirishda innovatsion pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanish;

– MTM, UTMlarda oʻqituvchi va tarbiyachilarning BKMlaridagi boʻshliqlarni toʻldirish, UTMlarida fanlarni oʻqitish bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etish maqsadida viloyat MTB va XTBlari bilan hamkorlikda muddatli oʻquv kurslari, maqsadli trening va master-klasslar, ilmiy-amaliy konferensiyalar tashkil qilish;

– institut kafedralari professor-oʻqituvchilari ilmiy salohiyatini oshirish maqsadida tayanch OTMlari, ilmiy marakzlar, ITIlari bilan hamkorlik aloqalarini yoʻlga qoʻyish;

– MTM, UTMlarida ilmiy tadqiqot ishlariga layoqatli yosh, iqtidorli oʻqituvchilarni ilmiy tadqiqot ishlariga jalb qilish;

Pedagogik taʼlim innovatsion klasterining asosiy strategik yoʻnalishlari sifatidla quyidagilarbelgilab olingan:

– pedagogika sohasidagi talab va ehtiyojlar hamda ilgʻor xorijiy tajriba, taʼlim jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etgan holda viloyat MTM hamda UTM lari DTS va DTlarini, oʻquv reja va dasturlarini tizimli ravishda takomillashtirib borish;

-viloyatdagi maktab, maktabdan tashqari taʼlim, akademik litsey va kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun barcha taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha pedagog kadrlar tayyorlash, ularning ilmiy metodik taʼminotini shakllantirishni muvofiqlashtirish hamda oʻquv-metodik rahbarlikni amalga oshirish mexanizmlarini takomillashtirish;

– barcha taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha viloyat UTM, MTM lari ilmiy pedagogik salohiyatini koʻtarish, shu jumladan, oliy malakaliilmiy, ilmiy-pedagogik kadrlarni maqsadli tayyorlash, viloyatdagi taʼlim muassasalari rahbar xodimlari va mutaxassislari malakasini sifatli oshirish va qayta tayyorlash mexanizmlarini ishlab chiqish;

Shuningdek, pedagogik taʼlim innovatsion klasterini amaliyotga joriy etish maqsadida institut qoshida institut innovatsion faoliyatini koordinatsiya qilib boruvchi bosh Muvofiqlashtiruvchi kengash tuzildi. Kengash tarkibiga viloyat XTB, MTB hamda tumanlar mutassadilari va ilgʻor fan oʻqituvchilari, psixologlar, defektologlar, metodistlar, tarbiyachilar kiritildi. Shuningdek, har bir taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha ham Muvofiqlashtiruvchi kengashlar tizilib, mutaxassislarni birlashtiruvchi “telegramm klublari” tuzildi.Telegramm kanallar orqali viloyat Maktabgacha taʼlim muassasalari, umumiy oʻrta taʼlim maktablari, maktabdan tashqari taʼlim, sogʻlom avlod markazlari va boshqalar bilan doimiy hamkorlik aloqalari oʻrnatildi, mavjud muammolar ushbu kanallarda muhokamaga qoʻyiladi hamda birgalikda yechimi topiladi. Global muammolar institut Bosh shtabiga yetkaziladi, bosh shtab bu muammolar yechimi boʻyicha yuqori tashkilotlar bilan hamkorlikda hal qiladi.

Pedagogik taʼlim innovatsion klasterinin bosh maqsadi viloyatdagi barcha taʼlim muassasalarining sifat va samaradorligini koʻtarish orqali mamlakatimizga raqobatbardosh, kompetentli mutaxassis kadrlar yetishtirib berishdan iboratdir.

Institutning yosh, iqtidorli oʻqituvchilaridan 35 nafari bugungi kunda oʻzlarining ilmiy tadqiqot mavzularini pedagogik taʼlim innovatsion klasteri bilan bogʻlab olib bormoqdalar. Shu bilan birgalikda institutning professor-oʻqituvchilari va talabalari tomonidan viloyatimizning barcha hududlarida oʻquv seminarlari, davra suhbatlari tashkil etildi.

Bu kabi tashkillashtirilgan oʻquv-uslubiy seminarlar, suhbatlar, seminar-treniglarda viloyat Maktabgacha taʼlim muassasalari va umumiy oʻrta taʼlim maktablarida maʼlum darajadagi siljishlar sezilmoqda. Fanlar boʻyicha tuzilgan Muvofiqlashtiruvchi kengashlarga koʻplab savollar va Maktabgacha taʼlim muassasalari va umumiy oʻrta taʼlim maktablari faoliyatini yaxshilash hamda taʼlim va tarbiya samaradorligini oshirish boʻyicha aniq (konkret) takliflar kelib tushmoqda.

Demak, pedagogik taʼlim innovatsion klasteri Maktabgacha taʼlim muassasalari va umumiy oʻrta taʼlim maktablarining taʼlim-tarbiya jarayonlariga kirib borib, tizimlararo aloqadorlikni, fanlararo uzviylik va uzluksizligi hamda taʼlim va tarbiyaning integratsiyasiga keng yoʻl ochib bermoqda...

Shukrullo MARDONOV, Pedagogika fanlari doktori, professor.


Izohlar

Hozircha hech kim fikr bildirmagan. Balki Siz birinchilardan bo'larsiz?