XS.UZ
Асосий мақсадимиз – мамлакатимизни янада тараққий эттириш ва халқимиз фаровонлигини юксалтиришдир Ташқи ишлар вазирлигида учрашув ШҲТ: Тинчлик ва ҳамжиҳатлик йўлидаги ҳамкорлик истиқболлари Савдо-иқтисодий алоқалар мустаҳкамланмоқда Ҳаракатлар стратегияси Барқарор ривожланиш мақсадларига уйғундир Соғлом турмуш тарзи тарғиботи «Юқори маошли ва обрўли ишга киришни хоҳлайман» Юртни мадҳ этган шоир Ғолиблар аниқланди Иқлим ўзгаришларига мослашиш экологик муаммоларнинг салбий оқибатларини юмшатишга хизмат қилади Ўзбек саҳнасида жаҳон классик мусиқасидан намуналар янгради Ўзбекистон Президенти Туркия ташқи ишлар вазирини қабул қилди Ўзбекистон Президенти АҚШ Қуролли Кучлари Марказий қўмондонлиги қўмондонини қабул қилди Мевлут Чавушўғлу: ҳамкорликнинг янги саҳифалари Очиқ, дўстона ва прагматик сиёсат Фаластин делегациясининг учрашувлари Оила юртдошларимиз учун олий қадрият ҳисобланади Имтиёз ва енгилликлар истиқболли лойиҳаларга йўл очмоқда Фракцияларда долзарб масалалар кўриб чиқилди Инсон хотираси боқий, қадр-қиммати улуғ Дастлабки чорак таҳлили Унутилмас кун қувончи Инновацион ва ижодий ғоялар намойиши Янги маслаҳатчилар ўз фаолиятларини бошлади «Ёш чегарачилар» беллашдилар «Энг намунали оила» республика танлови Қўшиқларга кўчган қалб туғёни 2017 — 2021 йилларда кўп хонадонли уй-жой фондини сақлаш ва ундан фойдаланиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари Миллат ифтихори, фахр ва ғурури Ҳудудий саноат ярмаркалари
  • 18 Март 2017

Баҳорий таомлар — қувват манбаи

Ҳар бир гўшанинг ўзига хос анъаналари, урф-одат ва миллий таомлари бор. Кўклам сепини ёйган шу кунларда бу сингари қадриятларимиз бутун бўй-басти билан намоён бўлмоқда. Айниқса, пазандаларимиз ушбу фаслни ўзгача меҳр билан кутиб олишаяпти. Дошқозонларда сумалагу ҳалим пишаяпти, кўксомсалар тайёрланиб, палов сайиллари  уюштирилмоқда. Зеро, Наврўзни уларсиз тасаввур этиш мушкул.

— Ҳалим сабр-қаноат билан тайёрланадиган таом, — дейди Бухоро туманидаги  Чилтаноб қишлоғида яшовчи меҳнат фахрийси Ҳасан Ҳамдамов. — Танишларимга “Бу таомни емабсиз, дунёга келмабсиз”, деб ҳазиллашиб ҳам қўяман. Бизда ушбу жуда тўйимли, мазали овқатни ҳалиса дейишади. У фақат мис қозонда пиширилади. Сабаби шундаки, бундай қозон иссиқликни ўзида яхши сақлайди, овқат тагига олмайди, таом ачимайди.

Ҳасан ака ҳалимни қунт билан пиширади. Даставвал суякли гўштни сувда қайнатади. Кўпигини олиб туради. Гўшт пишгач ундан суяк ажралади. Табиийки, суяк қозондан олинади. Одатда, ёрманинг ҳар килосига тенгма-тенг тарзда бир килодан гўшт солинади. Бу жараёнда қозонни тинмай кавлаб туриш талаб этилади. Дейлик, масаллиқ қозонга кеч соат олтида солинган бўлса, уни то тунги соат 12 га қадар кавлаб туриш зарур. Бу гўштнинг ҳил-ҳил пишишига ва ёрма билан батамом қўшилиб кетишига, таомнинг мазали бўлишига олиб келади. Шундан сўнг қозон қопқоғи ёпилади. Устидан бўз, кўрпа ва яна бўз тўшалади. Кейин “кўмилади”. Бошқача айтганда, димлаб қўйилади. Шу жараёнда олов устига озроқ қум сепиб, чўғни пасайтиришни ҳам унутмаслик даркор. Орадан камида беш-олти соат ўтгач, қозон усти очилади ва овқат ярим соат давомида аралаштирилади. Қайласи эса алоҳида қозонда пишириб қўйилади. Бунинг учун сув, нўхат, суяк илиги, қорамол ёғи керак бўлади.

— Бизда Наврўз сайли “софи ош”сиз татимайди, — дейди Бухоро шаҳридаги “Чинор” чойхонаси бош ошпази, кўплаб танловлар совриндори  Жаҳонгир Атоев. — Одатдаги ошдан фарқли тарзда бу турдаги паловда гуруч буғлатиб пиширилади. Мен “софи ош” тайёрлаётганимда унга солинадиган гўшт шўрвасининг мазали бўлишига эътибор қаратаман. Майизни эса илиқ сувга солиб, уни айлана шаклга келтираман. Зарчува ва бошқа доривор гиёҳлардан ўринли фойдаланишга ҳаракат қиламан. “Софи ош” ҳам фақат мис қозонда пиширилади.

— Баҳорнинг илигузилди кунларида ҳалиса, “софи ош”, турли резавор кўкатлардан тайёрланган таомларнинг инсон саломатлиги учун фойдаси бениҳоя катта, — дейди Бухоро давлат тиббиёт институти кафедра мудири, тиббиёт фанлари номзоди, доцент Фармон Нурбоев. — Негаки, бундай пайтда киши организми витаминга эҳтиёжманд бўлади. Бинобарин, “софи ош”, ҳалиса истеъмол қилиш фойдадан холи эмас. Гап шундаки, “софи ош”нинг калорияси юқори,  тез ҳазм бўлади. У парҳез таом саналади. Ибн Сино камқувватли беморларга шу овқатни буюргани бежиз эмас. Ҳалисанинг ҳам -инсон организмига ижобий таъсир этувчи хусусиятлари кўп. Бошқа овқатларнинг 40 — 45 фоизи организмга сўрилса, ҳалисада бу кўрсаткич 70 — 85 фоизни ташкил этади. Қолаверса, узоқ қайнатилиши натижасида гўшт суягидаги кальций, фосфор каби фойдали моддалар овқатга сингиб кетади. Бу, айниқса, беморлар учун малҳамдир.

Эътиборли томони шундаки, бу каби баҳорий таомларни нафақат халқ сайилларида, балки аҳоли хонадонларида ҳам тайёрлаш  яхши анъанага айланган. Савобталаб инсонлар ҳалиса пишириб, уни қўни-қўшнилар, маҳалладошларга тарқатишади, бу тансиқ таомдан беморлар, ногиронларни баҳраманд этишади. Шу тариқа барчанинг кўнглига Наврўз, баҳор қувончи улашилади. Меҳр-оқибат ришталари янада мустаҳкамланади.

 

Истам ИБРОҲИМОВ,

«Халқ сўзи» мухбири.

 

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+