Ақраб келди совуқларни чақириб...
XS.UZ
Президент қарори: Ўзбек миллий мақом санъати маркази ташкил этилади Ўзбек миллий мақом санъатини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида Шавкат Мирзиёев Мун Чжэ Иннинг таклифига биноан 22-25 ноябрь кунлари давлат ташрифи билан Корея Республикасида бўлади Бош прокуратура қошида Ахборот-таҳлил мультимедиа маркази ташкил этилади Ўзбeкистон ва Грузия сиёсий маслаҳатлашувлар ўтказди Шавкат Мирзиёев навбатга ёзилиш учун электрон тизим жорий қилинган оилавий поликлиникага борди Шавкат Мирзиёев: ҳар бир маҳалладаги профилактика инспектори ўрнига уч нафар энг профессионал ходим саралаб олиб бириктирилади Энди электр таъминоти корхонаси вакилини онлайн чақириш мумкин Тошкент шаҳрининг ҳар бир туманида 10 тадан сузиш ҳавзаси қурилиши мумкин Президент Сергели туманидаги 55-сонли мактаб фаолияти билан танишди Президентга Хусусий уй-жойларга хизмат кўрсатувчи профессионал бошқарув компанияси фаолияти ҳақида маълумот берилди ЖССТ экспертлари силга қарши курашиш бўйича Ўзбекистон тажрибасини юқори баҳолашди Шавкат Мирзиёев: бу уйларни бировларга кўз-кўз қилиш учун эмас, аҳоли манфатларини ўйлаб бунёд этмоқдамиз Наманганда ўтказилган бўш иш ўринлари ярмаркасида 135 фуқаро ишли бўлди Шавкат Мирзиёев Сергели туманига ташриф буюради Президент қарори: ЎзМУда “Таэквондо ва спорт фаолияти” факультети ташкил этилади Президент фармони: 2018 йил 1 январдан бошлаб истеъмол қилинадиган сув учун олдиндан ҳақ тўланади Президент қарори: алоҳида иқтидор талаб этиладиган муайян соҳаларга тест синовлари бекор қилинди Маҳаллийлаштириш дастури самаралари Ўзбекистон — умумий уйимиз Осойишталик учун курашиш керак Ислом — тинчлик ва эзгулик дини Республика олий таълим муассасалари бакалавриатига кириш тест синовларини ўтказиш тартибини такомиллаштириш тўғрисида Сув таъминоти ва сув чиқариш хизмати кўрсатиш соҳасида тўлов интизомини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети таркибида “Таэквондо ва спорт фаолияти” факультетини ташкил этиш тўғрисида Манфаатли ҳамкорлик алоқаларни ривожлантириш масалалари муҳокама этилди Рустам Жангабоевга Президент совғаси – “Nexia” автомобилининг калити топширилди Термизда Афғонистон фуқароларини ўқитиш маркази очилади Самарқандда замонавий стандартларга мос туристик автобуслар ишлаб чиқарилади Самарқандда “Volkswagen” машиналари ишлаб чиқарилади
  • 01 Ноябрь 2014

Ақраб келди совуқларни чақириб...

Кейинги кунларда об-ҳаводаги ўзгаришлардан англаган бўлсангиз керак, қуёш мезон буржидан ақраб томон оғди. Яъни ҳижрий-шамсий йил тақвимига кўра, саккизинчи ой — ақраб бошланди.

“Ақраб” арабча сўз бўлиб, “чаён” деган маънони билдиради. Чаённинг одати — ниш урмоқ, дейдилар. Зеро, бу ой, одатда, ўзининг совуқ об-ҳавоси билан ажралиб туради. Шунинг учун унинг иссиқ келишидан кўп ҳам умидвор бўлмаслик керак. “Мезон ўтди, ёмғиридан нам қолди, ақраб кирди, илиқ кунлар кам қолди”, деган мақолда айнан шунга ишора қилинган.
Бироқ табиат ошуфталари йилнинг энг гўзал ва ёқимли палласи айнан ақрабга тўғри келишини эътироф этишади. Чиндан ҳам, бу пайтга келиб, теварак-атроф янада гўзаллашиб кетади. Офтобнинг танага хуш ёқувчи  тафти кишига ҳузур бағишласа, куз ёмғирлари қалбингизга ўзгача завқ-шавқ улашади. Айниқса, дов-дарахтларнинг барглари турфа тусда товланиб, майингина эсаётган шабада таъсирида дув-дув тўкилиши ва пойингизга хазонрезгидан олтин гилам тўшашига нима етсин!
Бироқ ақраб манзаралари қанчалик ёқимли бўлмасин, унинг ўзгарувчан ҳавоси кузнинг поёнига етаётганидан, қишга ҳозирлик кўриш зарурати келганидан огоҳ этаверади. Халқ мақолида бежиз “Ақраб келар ақириб, совуқларни чақириб”, дейилмаган-да.
Кўп йиллик кузатишларга қараганда, баъзи йилларда ақраб ўзининг илиқ ҳавоси билан барчани сийласа, айрим пайтларда авзойи бузилиб, деҳқону боғбонларни шошириб қўяди. Ахир ҳали дала ва боғларда етиштирилган неъматлар тўлиқ йиғиштириб олинганича йўқ.
Айтишларича, “Ақрабнинг раҳми келса — куз, қаҳри келса — қиш” бўлармиш. Бунинг маъноси шуки, унинг қуёшли кунлари — ғанимат. Ҳарорат зумда ўзгариб, ёғингарчиликлар бўлиши, ёмғир ёғиб, қорга айланиши, қиш-қировли кунларга уланиб кетиши ҳеч гап эмас.
Буни чуқур англаган деҳқон ва соҳибкорларимиз ақрабнинг инжиқликларига доимо чап беришади. Гап шундаки, бу ой кириши билан кузги картошка, мева-сабзавот, полиз ва бошқа маҳсулотлар йиғиштириб олинади. Кузнинг илк кунларида ерга қадалган буғдой уруғини майсалатиш, ток, анжир ва анорни кўмиш пайидан бўлишади, бошқа дарахтларга эса шакл берилади. Шу тариқа дала юмушлари саранжомланади.
Боғбонларнинг ушбу ойда бажарадиган муҳим тадбирларидан яна бири, бу — кузги кўчат ўтқазиш. Нега деганда, ҳозир дов-дарахтлар танасидаги обиҳаёт ҳаракати секинлашиб, улар қишки уйқуга кетиш арафасида турибди. Бу эса ниҳолларнинг тезда тутиб кетишида асқатади.
Шундан келиб чиқиб, юртимиз деҳқонлари айни паллада ерларни шудгорлаш юмушларини жадаллаштиришган. Улар бу муҳим агротадбирни ой охирига қадар якунлаб, заминга яхоб суви беришади. Ана шунда тупроқ таркиби янада яхшиланиб, зарарли ҳашаротлар йўқолади.
Ақраб барча учун сарҳисоб қилиш, остона қоқиб турган қиш мавсумига тайёргарлик кўриш ойидир. Шу боис у кириши билан ҳамманинг ёдига беихтиёр мана бу халқ мақоли тушади: “Инсон борки, омборига қарасин, топганлари қишга ярасин”.


С. ИБОДУЛЛАЕВ тайёрлади.

 

 

СЎНГГИ ЯНГИЛИКЛАР