XS.UZ
Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилиш тўғрисида Қатъий мақсад, пухта режа, қулай шароит муваффақиятларга эришишнинг муҳим омилидир Оилаларнинг турмуш фаровонлигини юксалтириш Ижтимоий аҳамиятга молик лойиҳалар қўллаб-қувватланмоқда Фаолият самарадорлигини оширишга қаратилган тадбирлар Одил судлов ва замонавий талаблар Илм-фан ривожи — жадал тараққиёт гарови Китоб байрами Экскурсия етакчилари салоҳияти Экскурсия етакчилари салоҳияти Ўзбекистон Республикаси суд тизими тузилмасини тубдан такомиллаштириш ва фаолияти самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида Ҳаракатлар стратегияси —  ислоҳотларнинг янги босқичи Пул муомаласи ва ҳисоб-китоб халқимиз учун қулай шаклда бўлади Илғор агротехнологиялар ва замонавий ёндашувлар Маданият ва спорт ривожи истиқболлари Эзгуликнинг табаррук ошёни Самимий қутловлар Эзгу ташаббуслар, изчил ислоҳотлар Илм-фан тараққиётига юксак эътибор Йўллар ободлиги — иқтисодий ривожланиш омили Халқчил институт ва самарали фаолият Билимли, жисмонан етук ва фидойи Кўмирнинг чакана нархи 13 фоиз арзонлашди Етти хазинанинг бири Фанлар академияси фаолияти, илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Соғлом авлод — давлат ва жамият таянчи Аҳоли билан мулоқот ва амалий тажриба «Профилактика куни» тадбирлари бошланди Қулай инвестиция муҳити иқтисодиётимиз юксалишига хизмат қилмоқда «Олтин қалам»: Ижодий изланиш ва рағбат
  • 08 Ноябрь 2016

Инсон саломатлиги ва атроф-муҳит мусаффолиги

аграр соҳада амалга оширилаётган ислоҳотларнинг пировард мақсадидир

Аввал хабар қилганимиздек, бугун Тошкентда I Халқаро мева-сабзавот ярмаркаси бўлиб ўтади.
Айни пайтда ривожланган давлатлар органик қишлоқ хўжалигини тараққий топтириш жараёнига жиддий эътибор қаратишмоқда. Чунки деҳқончиликнинг бу усули озиқ-овқат маҳсулотларининг табиийлиги ва хавфсизлигини таъминлаш, айниқса, тобора кенг тарқалаётган ген-модификацияланган истеъмол товарларидан ҳимояланишнинг мақбул йўлидир. Зеро, органик қишлоқ хўжалиги атроф-муҳитга зарар етказадиган кимёвий воситалардан фойдаланмасдан биологик хилмахилликни сақлайди, агроэкотизимнинг санитария ҳолатини яхшилайди, инсон саломатлигини муҳофаза қилади.
Бинобарин, Ўзбекистонда шаклланган кўп асрлик анъанавий деҳқончилик маданияти маҳаллий ўғитлардан фойдаланишни кўзда тутадиган органик қишлоқ хўжалиги тамойилларига асосланганлиги билан ажралиб туради. Шу боис заминимизда етиштирилган мева-сабзавот, узум, картошка ва полиз маҳсулотлари ўзига хос таъми, юқори сифатига кўра устунликка эга.
— Пишиқчилик мавсумида пайкал оралаган киши мева-сабзавотларнинг хуш бўйидан роҳатланади, — дейди Андижон вилоятидаги “Армуғон Олтинкўл” боғдорчилик фермер хўжалиги раҳбари Икромали Ҳамроқулов. — Юртимизда озиқ-овқат экинлари ва мевали дарахтларнинг асл навлари анъанавий технологиялар асосида парваришланади. Ҳосилдорликни ошириш мақсадида кимёвий ўғитлардан фойдаланилмайди, ўсишни тезлаштирадиган воситалар ҳам қўлланилмайди. Шундоқ ҳам заминимиз саховатли, тупроғимиз унумдор. Масалан, бизнинг фермер хўжалигимизда бу йил 20 гектар майдондаги олмазорнинг ҳар гектаридан 20 тоннадан мева териб олдик. 10 гектар майдондаги гилос ҳамда токзорнинг ҳосили ҳам кўнгилдагидек бўлди. Бу ноз-неъматларни буюртмачиларга сархил ҳолда етказиб бериш мақсадида сиғими 1,5 минг тонналик замонавий омборхонани ишга туширганмиз.
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги Сабзавот-полизчиликни, боғдорчиликни, узумчиликни ривожлантириш ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш бошқармаси бошлиғи Фахриддин Қирғизбоевнинг айтишича, мамлакатимизда органик қишлоқ хўжалигини янада ривожлантириш мақсадида БМТ Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) билан ҳамкорликда истиқболли лойиҳалар амалга ошириб келинаётгани халқаро доирада ҳам юқори баҳоланмоқда. Сабаби, нафақат озиқ-овқат экинлари, балки пахтачилик тармоғида ҳам кимёвий воситалар, пестицидлар, гормональ препаратлардан деярли фойдаланилмайди.
Дарҳақиқат, селекционер олимларимиз томонидан сабзавот, полиз экинлари ва картошканинг 170, мева ва резавор экинлар ҳамда узумнинг 175 дан зиёд навлари яратилган бўлиб, улар ҳосилдорлиги, касаллик ҳамда зараркунандаларга чидамлилиги, энг асосийси, генларни модификация қилиш технологияларидан бутунлай холи эканлиги билан ажралиб туради. Натижада етиштирилаётган мева-сабзавот маҳсулотларимизга хорижда ҳам талаб йил сайин ортмоқда. 
— Ўтган йили фермер хўжалигимиз тасарруфидаги 140 гектар майдонга олма, олхўри, нок, ўрик, шафтоли, гилос каби мевали дарахтларнинг пакана навларини экиб, интенсив боғ яратган эдик, — дейди Юқори Чирчиқ туманидаги “Eco Agro Product” фермер хўжалиги иш юритувчиси Шаҳзод Эргашев. — Агротехника тадбирлари обитобида олиб борилиб, ҳар бир кўчат алоҳида меҳр билан парваришлангани туфайли иккинчи йилдаёқ мўл ҳосил берди. Бунда томчилатиб суғориш тизимини йўлга қўйганимиз, органик ва маҳаллий ўғитни “шарбат” усулда берганимиз қўл келди. Жорий йилнинг ўзида гектаридан 10 тоннадан мева териб олиб, МДҲ ва Европа мамлакатларидаги буюртмачиларга жўнатаяпмиз.
Мутахассисларнинг таъкидлашича, қишлоқ хўжалиги экинлари парваришида маҳаллий ўғитдан фойдаланишнинг афзал жиҳатлари кўп. Аввало, у арзон, самарали, атроф-муҳит учун безарардир. Қолаверса, сув ресурсларини тежаш имконини беради. Негаки, “шарбат” оқизилган қатор ораларида намлик узоқ сақланиб, кейинги суғоришгача бўлган муддат бир неча кунга узаяди. Ҳосилдорлик эса ортади. 
Юртимизда ҳосил кушандаларига қарши курашишда ҳам, асосан, биологик усул қўлланилаётгани органик қишлоқ хўжалиги талаблари тўлиқ бажарилаётганидан далолатдир. Бироқ бундай усулда етиштирилган маҳсулотларимизнинг экологик тоза эканлигини тасдиқловчи меъёрлар ва стандартлар ҳали тайёрланмагани нарх белгилаш, экспорт амалиётларини бажаришга муайян даражада ўз таъсирини кўрсатмай қолмаяпти. Ахир органик маҳсулотнинг баҳоси нисбатан юқори бўлса-да, унга талаб дунё бозорларида йилига ўртача 10 фоиз ўсмоқда. Бундан, айниқса, органик ишлаб чиқариш стандартларига эга дунёнинг 55 мамлакати яхши наф кўраяпти.
Шу боис ҳозирги пайтда республикамизда органик тоза маҳсулот стандартлари, уларни тартибга соладиган ва маркировка қиладиган ҳуқуқий асослар яратилмоқда. “Органик қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари. Атамалар ва таърифлар” давлат стандарти ишлаб чиқилгани бу борадаги саъй-ҳаракатларнинг дастлабки натижасидир.
— Корхонамиз томонидан 25 турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари истеъмолчиларга қадоқланган ҳолда етказиб берилаяпти, — дейди  “Ливадия-Бухара” хусусий корхонаси раҳбари Илҳом Сайфиев. — Улар экологик тоза, сифати юқорилиги боис ташқи бозорда рақобатдош. Мисол учун, бу йил хорижга 300 минг АҚШ долларилик истеъмол товарларини сотиш юзасидан шартнома тузганмиз. Агар маҳсулотларимизни “органик” деган мақом остида тақдим қилсак, экспорт кўрсаткичларимиз бир неча баробар ортиши, шубҳасиз.
Мамлакатимиз қишлоқ хўжалигида амалга оширилаётган ислоҳотлар туфайли озиқ-овқат экин майдонлари кенгайтирилиб, уларнинг парваришида органик, биологик ва маҳаллий ўғитлардан фойдаланилмоқда. Ҳатто қайта ишлаш, сақлаш жараёнида ҳам сунъий қўшимчалар қўшилишига йўл қўйилмаяпти. Бундан кўзланган асосий мақсад эса битта: табиий ва экологик тоза маҳсулотлар етказиб беришни кўпайтириш, тармоқнинг экспорт салоҳиятини юксалтириш.


Саид РАҲМОНОВ,
«Халқ сўзи» мухбири.

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган