XS.UZ
Ўзбекистон Президенти Америка Қўшма Штатларига келди Шавкат Мирзиёев Осиё ўйинларининг очилиш маросимида иштирок этди Ўзбекистон ва Қирғизистон Президентларининг телефон орқали мулоқоти тўғрисида Ижтимоий адолатни қарор топтириш Она тилига эътибор ва масъулият Соғлом рақобат муҳити кучаяди Ўзбек халқи Мьянмалик қочқинларга ёрдам қўлини узатди Бой тажриба ва ибрат мактаби Сурхондарё соҳилида янги сўлим маскан Давлат идораларида мурожаатларга муносабат ўзгармоқда Дастлабки кунда ўн учта медаль Осиё чемпионати якунланди АКТ Саммити, роботлар намойиши ва интерактив лойиҳалар Тадбиркорларнинг ишончли ҳимоячиси Солиқ имтиёзлари аҳоли турмуш фаровонлиги кафолатидир Тиббий патронаж хизмати янгича ёндашув, изчил фаолият ва фидойи меҳнатни талаб этади Яқин қардошлик ва ўзаро манфаатдорликка асосланган ҳамкорликнинг янги босқичи Ўзбекистон Президентининг Америка Қўшма Штатларига ташрифига доир Ўзбекистон — БМТ: барқарорлик, тараққиёт ва фаровонлик йўлидаги ҳамкорлик Нодавлат таълим хизматлари кўрсатиш фаолиятини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида Ўзбекистон элчиси Бельгияликлар Қиролига ишонч ёрлиқларини топширди Ўзбекистон – Қозоғистон бизнес-форуми Ҳуқуқий ахборот ўз вақтида, муфассал ва очиқ етказилади Бошқарувнинг илғор усуллари жорий этилади Пойтахтимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётида муҳим тадбир Атроф-муҳит мусаффолиги барчамиздан юксак масъулият талаб этади Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги ахборот-коммуникация технологиялари йўналишига оид фанларни чуқурлаштириб ўқитишга ихтисослаштирилган мактабни ташкил этиш тўғрисида Мирзо Улуғбек номидаги ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб-интернатини ва «астрономия ва аэронавтика» боғини ташкил этиш тўғрисида Ўзбекистон Президентининг Туркманистонга ташрифига доир Спорт — тинчлик ва ҳамкорлик таянчи
  • 03 Апрель 2014

Ҳуқуқий профилактика соҳаси янада такомиллашади

Аввал хабар қилинганидек, шу кунларда Олий Мажлис Сенатининг ўн тўртинчи ялпи мажлисига қизғин ҳозирлик кўрилмоқда. Хусусан, парламент юқори палатасининг Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитасида Сенат ялпи мажлиси кун тартибига киритилган қатор қонунлар дастлабки тарзда кўриб чиқилмоқда. “Ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни ҳам ана шундай ҳужжатлардан биридир. Мухбиримизнинг қўмита аъзоси И. КАРАТАЕВ билан суҳбати ушбу Қонуннинг мазмун-моҳияти хусусида бўлди.

— Мамлакатимизда суд-ҳуқуқ ислоҳотлари тизимида инсон ҳуқуқ ва эркинликлари ҳамда қонуний манфаатлари ҳимоясининг ишончли механизмини яратиш, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасининг қонуний асосларини такомиллаштиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда, — дейди сенатор. — Кўрилаётган чора-тадбирлар ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, жиноятни келтириб чиқарувчи сабаб ва шарт-шароитларни аниқлаш, уларни бартараф этишга қаратилган ишларни кучайтириш имконини бермоқда. Сенатнинг навбатдаги ялпи мажлисида кўриб чиқилиши кутилаётган мазкур Қонун бу борада муҳим аҳамиятга эгадир. Чунки ушбу ҳужжат ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасидаги муносабатларнинг ҳуқуқий механизмларини янада такомиллаштириш, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси субъектлари, хусусан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ўртасида ҳамкорлик самарадорлигини ошириш, мазкур субъектлар фаолиятини мувофиқлаштиришга қаратилгани билан аҳамиятлидир. Ушбу Қонунда, айниқса, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар тизимлилигини таъминлаш ҳамда бу борадаги масалаларни тартибга солувчи кўплаб ҳуқуқий нормаларни унификация қилиш кўзда тутилган.

— Қонуннинг ҳуқуқбузарликлар соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдаги аҳамияти, дарҳақиқат, жуда катта. Айтинг-чи, қўмита томонидан ушбу ҳужжатни кўриб чиқиш жараёни қандай кечмоқда?
— Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори томонидан қонунчилик ташаббуси ҳуқуқи асосида ишлаб чиқилган мазкур қонун лойиҳаси парламентимиз қуйи палатасида депутатлар, сиёсий партиялар фракциялари иштирокида кенг муҳокама қилиниб, маромига етказилди ҳамда қабул қилинди. Бу жараёнда ҳуқуқбузарликлар профилактикаси субъектлари вакиллари иштирокида ташкил этилган турли семинар, давра суҳбатлари ушбу ҳужжатни маромига етказишда айни муддао бўлганини айтиш жоиз.
Қонун Олий Мажлис Сенатига келиб тушгач, юқори палатанинг Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси томонидан давлат ҳокимияти ва бошқаруви, ҳуқуқ-тартибот органлари ҳамда фуқаролик жамияти институтлари вакилларидан иборат ишчи гуруҳ шакллантирилиб, Қонуннинг мамлакатимиз суд-ҳуқуқ тизимидаги аҳамияти атрофлича таҳлил қилиб чиқилмоқда. Қонун, экспертларнинг фикрича, ҳуқуқбузарликлар профилактикасидек долзарб вазифани амалга ошириш борасида жамият саъй-ҳаракатларини мувофиқлаштириш ва тизимли ташкил этишда айни муддаодир. Бу, айниқса, жамиятимизда ижтимоий шериклик муносабатларини янада чуқур қарор топтиришда муҳим аҳамият касб этади. Қўмитамиз аъзолари жойларда фуқаролар ва жамоат ташкилотлари, хусусан, маҳаллалар фаоллари билан учрашувлар ҳамда мулоқотларда ушбу Қонуннинг мазмун-моҳияти ҳақида тушунтириш ишларини бошлаб юборишди.

— Қонуннинг асосий қоидалари ҳақида тўхталиб ўтсангиз.
— Аввало, Қонунда ҳуқуқбузарликларнинг умумий, махсус, якка тартибдаги ва виктимологик профилактикаси каби турларини қамраб олувчи ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизими чоралари белгилаб берилмоқда. Шундай қилиб, аҳоли ўртасидаги ҳуқуқий тарғибот, ҳуқуқбузарликлар содир этилиши сабабларини ва уларга имкон бераётган шарт-шароитларни аниқлаш, бартараф этишга доир дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш бўйича чоралар тизими ҳуқуқбузарликлар умумий профилактикасини ташкил қилади. Ҳуқуқбузарликларнинг содир этилиши сабабларини ва уларга имкон бераётган шарт-шароитларни бартараф қилишга, айрим тоифадаги шахсларни аниқлаш ва уларга профилактик таъсир кўрсатишга қаратилган махсус тадбирларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишга доир фаолият ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикаси ҳисобланади. Ҳуқуқбузарликларни содир этишга мойил бўлган ва содир этган шахсларга нисбатан тарбиявий таъсир чоралари эса ҳуқуқбузарликларнинг якка тартибдаги профилактикаси доирасида амалга оширилади. Шуни айтиш керакки, Қонунда ҳуқуқбузарликларнинг якка тартибдаги профилактика чоралари механизми аниқ белгилаб берилмоқда. Экспертларнинг фикрича, бу амалиётда ҳуқуқбузарликларнинг якка тартибдаги профилактикаси чораларининг бир хилда қўлланилишини таъминлайди ҳамда уларнинг турлича талқин этилишининг олдини олади.
Қонуннинг яна бир муҳим жиҳати, ҳуқуқбузарликлар профилактикасининг бир тури сифатида жиноятлардан жабр кўриши мумкин бўлган ва амалда жабр кўрган шахсларга керакли ёрдам кўрсатиш, уларни ҳимоя қилиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар виктимологик профилактикаси мустаҳкамлаб қўйилмоқда. Хусусан, қонун ҳужжатларига мувофиқ давлат органлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳуқуқбузарликдан жабрланганларга ёрдам кўрсатувчи махсус марказлар тузиши мумкинлиги белгиланмоқда. Бундай махсус марказлар ҳуқуқбузарликдан жабрланганларга ҳуқуқий, ижтимоий-психологик  ва бошқа турдаги ёрдам кўрсатади.
Қонунда ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга оширадиган, унда иштирок этадиган органлар ва муассасалар ҳамда уларнинг асосий фаолият йўналишлари, ваколатлари аниқ белгилаб қўйилмоқда. Бундан ташқари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролар ҳуқуқбузарликлар профилактикасини бевосита амалга оширувчи ҳамда унда иштирок этувчи органлар ва муассасаларга кўмаклашиш ҳамда зарур ёрдамни кўрсатиш йўли билан ҳуқуқбузарликлар профилактикасида иштирок этиши мумкинлиги кўзда тутилгани мамлакатимизда кучли фуқаролик жамиятини барпо этиш борасида рўёбга чиқарилаётган чора-тадбирларни мазмунан янада бойитади.
Хулоса ўрнида айтганда, ушбу Қонуннинг қабул қилиниши давлат тузилмалари билан турли жамоатчилик институтлари ўртасидаги ўзаро ҳамкорликнинг барча босқичларида унинг механизмини такомиллаштириш имконини беради, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасида қўлланиладиган чораларнинг тизимлилиги ва тартиблилигини мустаҳкамлайди.

Қобил ХИДИРОВ
суҳбатлашди.

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган