XS.UZ
Халқимиз фаровонлигини юксалтириш, турмуш шароитини янада яхшилаш — асосий вазифамиздир Фракцияларда мамлакатимиз бош молиявий ҳужжати ижроси муҳокама этилди Хорижий инвестициялар ва замонавий технологиялар — тараққиёт гарови Ҳаракатлар стратегияси – халқаро нашрларда Орзулар рўёбга чиққан кун Қадимий ёзма манбалар — бебаҳо бойлик Йигирма уч миллиард сўмлик шартномалар Қонуний талаб ва амалий ечим Фарзанд — оила қувончи Битирувчилар учун муносиб таклиф Боқий меросимиз намойиши Дунёнинг энг кучли полвонлари Президент соврини учун беллашади Чинакам чиниқиш ва маҳорат мактаби, парвоз майдончаси Ўзбекистон Президенти Туркия Бош вазири ўринбосарини қабул қилди «Баркамол авлод» спорт ўйинлари қатнашчиларига Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати ўнинчи ялпи мажлисининг очилиши тўғрисида «Йирик саноат корхоналари билан касаначиликни ривожлантириш асосидаги ишлаб чиқариш ва хизматлар ўртасида кооперацияни кенгайтиришни рағбатлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 2006 йил Ҳукуматлараро комиссия мажлиси Касаначиликни янада ривожлантириш учун қулай шароитлар яратиш чора-тадбирлари тўғрисида Йилдирим Туғрул Туркеш: мамлакатларимиз ўртасидаги ҳамкорлик мустаҳкамланишидан манфаатдормиз Ёшлик ва нафосат байрами, маҳорат ва камолот кўриги Конституциявий суд фаолияти янада такомиллаштирилади Давлат бюджети ижроси депутатлар томонидан кўриб чиқилмоқда Улкан орзулар остонасида «Ўзбекистон фуқароси бўлиш — улкан шараф» Ўзбек миллий матолари дунё мода саноатидан мустаҳкам ўрин эгалламоқда Адабиётга эътибор —  маънавиятга, келажакка эътибор Ўзбекистон Президенти Бирлашган Араб Амирликлари ташқи ишлар ва халқаро ҳамкорлик вазирини қабул қилди Ташқи ишлар вазирлигида учрашув Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати ўнинчи ялпи мажлисининг очилиши тўғрисида
  • 08 Март 2017

«Олам ичра гар ёруғлик бўлса фош...»

Асрлардан-асрларга, аждодлардан авлодларга ўтиб келаётган умрбоқий урф-одатларимиз, қадриятларимиз бисёр. Қадамининг хокипойи жаннатга монанд дея таъриф берилган меҳридарё оналару дунёга нафаси ила кўркамлик бахш этадиган аёл зотини эъзозлаш ана шундай азалий қадриятларимиз сирасидандир.

Муборак ҳадислардан тортиб, инсон қалбининг нафис туйғулари ифодаси бўлган халқ оғзаки ижоди намуналари, айниқса, мумтоз адабиётимизда бу эътироф гўзал тарзда акс этган. Меҳр ва қуёш сўзлари ёнма-ён юради. Улар аслида маънодош. Зеро, қуёш бутун оламни ёритса, меҳр ҳар бири бир дунё бўлган кўнгилларни нурафшон этади, гуллатиб яшнатади. Аёл қалбини ҳам қуёшга менгзайдилар. У бор гўша файзли, тароватли. Бошқача айтганда, аёл чинакам мўъжиза соҳибаси. Бу мўъжиза сеҳридан илҳом олмаган, таъсирланмаган ижодкорнинг ўзи йўқ.

Муҳтарама аёлнинг ҳусни латофатию одоб ҳаёсини, вафою  садоқатини шеъру достонларида Лайли ва Ширин тимсоллари орқали ифода этган буюк мутафаккир Алишер Навоий ҳам меҳрибон аёлни қуёшга монанд таърифлаганлари  бежиз эмас.

Яхши хотунлар сафои зуҳддин,

Олам ичра гар ёруғлик бўлса фош.

Йўқ ажаб, чунким араб алфозида,

Истилоҳ ичра муаннасдир қуёш.

“Онали уй — офтобли уй” деган ҳикматда ҳам бир олам маъно мужассам. Зеро, ҳаёт аталмиш мўъжизанинг ибтидоси ҳам она туфайли. Бир парча эт, мурғаккина жон у берган оқ сут, меҳр туфайли вояга етади. Одамийликнинг илк кўникмалари гўдак қалбида у бешикни қучоқлаб айтган алла оҳанглари орқали илдиз отади. Шу боис Навоий бобомиз фарзанд учун онадан азизроқ ва муқаддасроқ зот йўқ эканини қуйидагича таърифлаганлар:

Ано ўрнин ато тутмас ўғилга,

Ки мумкиндир ўғил бўлмоқ атосиз...

Мутафаккир шоир қаламига мансуб “Маҳбуб ул-қулуб” асаридан шундай сатрларни ўқиймиз: “Яхши хотин — оиланинг давлати ва бахти. Уйнинг озодалиги ундан, уй эгасининг хотиржам ва осойишталиги ундан. Ҳуснли бўлса — кўнгил ёзиғи, хушмуомала бўлса — жон озиғидир. Оқила бўлса, рўзғорда тартиб-интизом бўлади, асбоб-анжомлар покиза ва саранжом туради. Киши бу каби жуфти ҳалол билан қовушса, агарда бундай бахтга эришса, ғам-кулфатда сирдошга, ошкор ва пинҳоний дард-аламда ҳамнафас ва маҳрамга эга бўлади. Турмушда бошингга ҳар қандай жафо тушса, ҳамдардинг у; тескари айланувчи фалакдан бошингга бир бало келса, кўмакдошинг — у. Кўнглингга ғам юзланса, у ҳам ғамнок; баданингга хасталик ва заифлик етишса, унинг ҳам жони ҳалак.

...Кимга шундай хотин учраса  бошига бахт қушининг қўнгани шудир”. 

Юз туман нопок эрдин яхшироқ,

Пок хотунлар аёғининг изи,

дейилган сатрлар ҳам иффатли ва ҳаёли аёл зотига билдирилган юксак эҳтиром ифодасидир. Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳазратлари таърифлаганларидек, садоқатда собит, жонфидо аёл билан ҳамхонаю ҳамнафасликнинг ҳар бир куни — байрам.

Юзи наврўзию васли ийдини,

Бобур, ғанимат тут,

Ки, мундин яхши бўлмас,

Бўлса юз наврўзи байрамлар.

Яхши ва ёмон кунларда ҳам бирдек ғамхўр, жонҳалак ҳамда елкадош бўла олган аҳли аёли ҳар бир киши учун шоир Бобур бошидан ўтказгани ва қалб амри ила назмида таърифлагани сингари жисм аро жон бирла тенгдир.

Жонимда менинг ҳаёти жоним сенсен,

Жисмимда менинг руҳи равоним сенсен.

Бобурни сенингдек ўзга йўқ ёри азизи,

Алқиссаки, умри жовидони сенсен.

Машҳур шоир, тарихнавис ва таржимон Муҳаммад Ризо Огаҳийнинг “Таъвиз ул-ошиқин” (“Ошиқлар тумори”) девонидан жой олган:

Юзинг авжи сабоҳатда

маҳи анварға ўхшойдур,

Сўзинг хони малоҳатда

тузу шакарга ўхшойдур.

Мусаффо куйинг ичра

жилва қилғоч чеҳраи олинг,

Эрам боғида очилғон

гули аҳмарға ўхшойдур.

каби сатрлари ҳам севимли ёр таърифу таснифига бағишланган.

Юксак бадиий тарзда аёл мадҳ этилган бундай мисраларни мумтоз адабиётимиз вакилларининг ҳар бири ижодида кўплаб кузатиш мумкин. Хонадонлар фариштаси саналган меҳрибон ва мунис аёлларни ардоқлаш, қадрини баланд тутиш жамиятимизда бугун ҳам нафақат сўзда, балки амалий ишларда долзарб юмушга айлангани эътиборга молик. Айниқса, “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” Давлат дастури доирасида ҳаётга татбиқ этилаётган тадбирлар мазмун-моҳиятию мақсадлари замирида онахону опа-сингилларимизни эъзозлаш, ҳурматини жойига қўйиш, ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш диққат-эътиборда. Зеро, она сиймоси — аёл ҳамиша, ҳар ерда мўътабар ва муқаддас. 

Отабек ИСМОИЛОВ, 

Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси.

 

 

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган