XS.UZ
Фанлар академияси фаолияти, илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Соғлом авлод — давлат ва жамият таянчи Аҳоли билан мулоқот ва амалий тажриба «Профилактика куни» тадбирлари бошланди Қулай инвестиция муҳити иқтисодиётимиз юксалишига хизмат қилмоқда «Олтин қалам»: Ижодий изланиш ва рағбат Тадбиркорларга янги имтиёз ва имкониятлар Журналистика соҳасида «Олтин қалам» XII Миллий мукофоти Маданият ва спорт соҳасида бошқарув тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Ободлик ва фаровонлик кўзгуси Омбудсман 2016 йилдаги фаолияти тўғрисидаги ахборотни депутатларга тақдим этди Ҳуқуқий тарғиботни амалга оширишнинг муҳим босқичи Дўстлик ва ҳамжиҳатлик тараннуми Мурожаатларга оид амалий қўлланма Йўл хўжалигини бошқариш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Ўзбекистон Президенти Россия Ҳукумати раисининг ўринбосарини қабул қилди Ҳукуматлараро комиссия мажлиси Устувор вазифалар белгилаб олинди Қишлоқ хўжалигини модернизациялаш Таълим-тарбия соҳасига янгича ёндашув — барқарор тараққиёт гарови Алломалар меросига юксак эҳтиром Ижодий ҳамкорлик ва  маданий учрашувлар Яхши сўз, хайрли ташаббус Туркманистон Президенти билан телефон орқали мулоқот Туркманистон Президенти билан телефон орқали мулоқот Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида Улуғ шоирга эҳтиром Боқий қадриятлар эъзози «Бундай юксак ишончни, албатта, оқлаймиз!» Қонун ҳужжатларини тарқатиш тизимини тубдан такомиллаштириш — давр талаби
  • 23 Апрель 2016

Шаршара «сочи»ни ёйганда кўринг

Кўклам сепини ёйган айни шу кунларда табиат қўйнига сайру саёҳатга чиқсангиз, юртимизнинг нақадар гўзал ва мафтункор эканлигига ишонч ҳосил қиласиз. Айниқса, Марказий Осиёдаги энг йирик муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардан бири ҳисобланган “Ҳисор” давлат қўриқхонасига келган киши ўзини худди табиатнинг бир бўлагидек ҳис қилади. 

Ҳавоси мусаффо, иқлими мўътадил ушбу гўша ноёб ўсимлик ҳамда ҳайвонот дунёси билан маълуму машҳур. Мутахассисларнинг таъкидлашича, бу серсув дарё, кўл ҳамда шаршараларнинг сероблиги туфайлидир. Сабаби, обиҳаёт манбалари бир хил ҳарорат таъминланишида муҳим аҳамиятга эга.  

Чиндан ҳам, бирлашган ҳолда Қашқадарё дарёсини ҳосил қиладиган Оқсув, Танхоздарё ва Қизилдарё шу ерда мавжлана бошлайди. 

“Дарё сувини баҳор тоширар”, деганлари рост экан. Шу кунларда ҳудуддаги барча сой ирмоқлари тўлиб-тошиб оқмоқда. Улар дарё ўзанларига келиб қўшилгунига қадар, кўплаб шаршаралар пайдо қилганки, ҳар бирини ҳеч иккиланмасдан “табиат мўъжизалари”, деб аташ мумкин. Масалан, катта қоятош ҳамда арчазорлар орасида жойлашган Сувтушар мамлакатимиздаги энг узун ва серсув шаршара ҳисобланади. Унинг баландлиги 84 метр бўлиб, кўклам ойларида сониясига 5-6 куб метр сув отилиб тушади. Шу жараёнда ҳосил бўлган заррачалардан ажиб манзаралар шаклланиб, камалаксимон товланиши кўзни қувонтиради. 

Шаршара узоқроқдан янада маҳобатли, янада виқорли кўринади. Шунинг учун уни Сувтушар қишлоғида туриб томоша қилганлар ажиб завқ-шавқ олишади. Ахир қалин арчазорлар орасидан кўзга ташланиб турган шаршара овози ҳам рўй-рост эшитилади. Уни тинглаган кишининг руҳи тетиклашиб, чарчоқлари унутилади.  

Узунлиги 17 — 20 километрни ташкил этувчи Қалъаи Шерон сойи қўриқхонанинг “Қизилсув” бўлими ҳудудидан оқиб ўтади. Унинг қирғоқларида 100 — 150 ва ҳатто 300 метргача етадиган тик қоялар мавжуд. Байтал думи шаршараси сойнинг ўнг қирғоғидаги улкан қоядан отилиб тушади. 

Қўриқхона илмий ходими Толмас Аромовнинг айтишича, ушбу шаршара йилнинг фақат апрель ва май ойларидагина пайдо бўлади. Чунки у денгиз сатҳидан 4000 метрдан юқори баландликда жойлашган Хўжа Пир-пир ота қояларидаги қорлар эришидан юзага келади. Унинг бундай номланишига эса тепаликдан катта тезликда тушаётган сув зарралари шамолда от -думининг ҳилпирашига ўхшаш манзара кашф этгани сабаб бўлган экан.  

Мазкур шаршарадан сой оқими бўйлаб 1-1,5 километр йўл боссангиз, яна бир ғаройиб шаршарага дуч келасиз. У 35 метр баландликдаги тик қоянинг ҳўкиз бурнига ўхшовчи иккита тирқишидан отилиб чиққани учун “Ҳўкиз бурун” деб аталади. Ундан тушаётган сувнинг ҳажми баҳор ва ёз фаслларида 1 куб метрни ташкил этади. 

Шунингдек, қўриқхона ҳудудида Куркирак ва Оқкамар шаршаралари ҳам мавжуд бўлиб, улар ўзига хос кўриниши, гўзаллиги билан кишини мафтун этмай қолмайди. Шу боис “Ҳисор” давлат қўриқхонасини бағрида ноёб шаршараларни жамлаган мўъжизавий маскан, десак, муболаға эмас.

 

С. ИБОДУЛЛАЕВ.

Мазкур рукиндаги бошқа мақолалар: « Денгизкўл хазинаси

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган