XS.UZ
Ўзбекистон Президенти Бирлашган Араб Амирликлари ташқи ишлар ва халқаро ҳамкорлик вазирини қабул қилди Ташқи ишлар вазирлигида учрашув Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати ўнинчи ялпи мажлисининг очилиши тўғрисида Бандлик соҳасида давлат сиёсатини янада такомиллаштириш ва меҳнат органлари фаолияти самарадорлигини тубдан ошириш чора-тадбирлари тўғрисида Қадимий ёзма манбаларни сақлаш, тадқиқ ва тарғиб қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида «The Washington Times»: Ўзбекистондаги диний бағрикенглик бошқа мамлакатлар учун намунадир Сайёр қабуллар самараси Миллатлараро муносабатлар янада мустаҳкамланади «Баркамол авлод — 2017» машъаласи Жиззахга йўл олди Грузия маданияти кунлари Ўзбекистон Президенти Россия ички ишлар вазирини қабул қилди Буюк Британия ва Шимолий Ирландия Бирлашган Қироллиги Бош вазири Тереза Мэй Жаноби Олияларига Владимир Колокольцев: Ўзбекистон ички ишлар тизимида амалга оширилаётган ислоҳотлардан ҳайратдамиз Ички ишлар органлари ёнғин хавфсизлиги бўлинмалари фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди БМТ халқаро ҳамжамиятни Ўзбекистонда давлат дастурининг амалга оширилиши билан таништирди Сарҳад билмас дўстлик Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришда янгича ёндашув Файзулла Муллажонов Очиқлик, ошкоралик  ва масъулият Қурилиш саноатида йирик лойиҳа Бебаҳо маданий мерос ва сайёҳлик салоҳияти  Мурувват тадбирлари давом этмоқда Ўзбекистон — Туркманистон: Қардошлик ришталари мустаҳкамланиб, ҳамкорлик юксак натижалар бермоқда Тинчлик ва барқарорлик — тараққиётнинг муҳим омили Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқаларини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Мамлакатларимиз тараққиётига йўналтирилган дадил қадамлар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгашининг мажлиси тўғрисида ахборот Ўзбекистон — Европа Иттифоқи: парламентлараро алоқалар кенгаймоқда Президент соврини — илғорларнинг илғорларига
  • 23 Апрель 2016

Денгизкўл хазинаси

Савр ойининг қулай об-ҳавоси чўл табиатига ҳам қайта жон бағишлайди. Унинг ҳаётбахш ёмғирлари замин бағрида мудраб ётган гулу гиёҳларни уйғотиб юборади. Натижада зумда теварак-атрофни турфа чечаклар қоплайди.

Бундай пайтда юртимизнинг сувли-ботқоқли ҳудудларида ҳам ҳаёт қайнайди. Кўклам жаласидан сув сатҳи кўтарилган кўлларда узоқ ўлкалардан учиб келган қушлар қўним топса, унга туташ чангалзорларда чўл жониворлари кўпая бошлайди. Чунки табиатнинг бундай ноёб туҳфаси қушлар, сув жониворлари ва ўсимликлар ривожида қулай табиий муҳит ҳисобланади. 

Олот тумани марказидан 35 километр жанубда жойлашган Денгизкўл табиати бунга яққол мисол бўла олади. У қадимдан сир-синоатларга бой, шифобахш кўл саналади. Ҳозирги кунда ушбу ҳавза ҳудудида халқаро ҳамда Ўзбекистон “Қизил китоб”ига киритилган ноёб қушларнинг ўндан зиёд турлари учрайди. Айниқса, кичик қоравой, кичик оққўтон, қошиқбурун, вишилдоқ оққуш, мармар ўрдак, олақанот ўрдак, Зарафшон қирғовули, йўрға тувалоқлар бу ерда қўним топиб, бехавотир кўпаймоқда. 

Буюк Британия қушларни муҳофаза қилиш қироллик жамияти ана шу жиҳатларни инобатга олган ҳолда, Денгизкўл ва вилоятимиздаги Зикри, Хадича, Қорақир, Оёқоғитма кўллари, шунингдек, “Когон” балиқчилик хўжалиги ҳавзасини “Муҳим орнитологик ҳудуд” дея эълон қилди. Пировардида уларнинг барчаси халқаро аҳамиятга молик гўша сифатида қушлар муҳофазасини ташкил этиш марказлари қаторига киритилди. 

Дарҳақиқат, биологик хилмахилликни сақлашда Денгизкўл муҳим аҳамиятга эга. Олиб борилган тадқиқотлар натижаси республикамизда қишлайдиган қушларнинг 40 фоизидан зиёди мазкур осойишта макон ҳиссасига тўғри келишини тасдиқламоқда. 

Хадича кўлида эса балиқ мўл. Унда сазан, лаққа, оқ амур, оқ дўнгпешона каби балиқлар кўпайтирилмоқда. Бундан ташқари, “Қизил китоб”га киритилган  Туркистон мўйловдор балиғини учратиш мумкин. 

Кўл ён-атрофидаги қамишзору юлғунзорлардан эса жайрон, қундуз, қуён, тулки каби ҳайвонлар, укки, чўл бургути, оқ думли сув бургути сингари  қушлар паноҳ топган.

Шунингдек, умумий ер майдони 30 минг гектарни ташкил қиладиган “Қорақир” давлат буюртмахонаси қамишзорларида  қорақулоқ, бўрсиқ, сариқ сассиқкўзан каби ёввойи жониворларнинг кўпайиши кузатилмоқда. Унинг сув билан қопланган майдонларида балиқчилик хўжаликлари ташкил этилиб, аҳолига луқмаи ҳалол етказиб берилаяпти. 

Бошқача айтганда, кўллар нафақат экологик мувозанатни сақлаш, балки озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда ҳам тобора долзарб аҳамият касб этаётир. Шуларни инобатга олган ҳолда, мавжуд кўлларда мунтазам тарзда орнитологик тадқиқотлар олиб бориш фойдадан холи эмас. Айниқса, қушларнинг кўпайиш мавсумида кўлларда сув сатҳининг бир меъёрда бўлишини таъминлаш ўта муҳим. Ана шунда ҳавзаларимиз бундан кейин ҳам юртимиз бетакрор табиатининг ажралмас  қисми сифатида келгуси авлодлар эъзозида бўлади.

 

Анвар НИЁЗОВ,

Бухоро вилояти табиатни муҳофаза қилиш қўмитаси раиси. 

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган