XS.UZ
Тадбиркорликни ривожлантириш, имкониятлардан тўла фойдаланиш халқимиз фаровонлигини янада юксалтиришга хизмат қилади Ихтисослаштирилган тиббий ёрдам сифати тубдан яхшиланади Ўзбекистон ва Европа Иттифоқи ўртасидаги ҳамкорлик алоқалари кенгаймоқда Маҳалла — халқчил институт Ҳаракатлар стратегияси: жамоатчилик ва оавнинг иштироки Фуқаролар осойишталиги кафолатларини кучайтириш — замон талаби Муаммоларни ҳал этишнинг самарали омили Барқарорлик пойдевори Ёшлар гиёҳвандликка қарши «Ўзбекистон бўйлаб саёҳат асносида Шарқнинг ҳақиқий гўзалликларини кашф этасиз» Мўъжизакор ўсимлик Китобга боғланган кўнгил Полвонларимиз муваффақияти Ўн минг йиллик битиклар Маҳаллий экспорт қилувчи ташкилотларни янада қўллаб-қувватлаш ва ташқи иқтисодий фаолиятни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Кўп томонлама ҳамкорлик истиқболлари Истиқлол саодати ва шукрона Кичик бизнес салоҳияти рақобатдош маҳсулотлар ишлаб чиқаришда яққол намоён бўлмоқда ЎзХДП қатъий позициясини белгилаб олди Тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш қамрови янада кенгаяди Ўзбекистонлик ишбилармонлар Швейцарияда Оқибати аянчли иллат Хусусий сектор ривожига сармоялар Молиявий саводхонлик нима? Яхши ниятлар, эзгу амаллар Фарҳодбек — жаҳон чемпиони Спортда мухлисларни қувонтирадиган натижалар бўлади Олдини олган афзал Ипак саноатининг довруғи қачон тикланади? Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон Республикасининг фан ва техника, адабиёт, санъат ва меъморчилик соҳасидаги Давлат
  • 23 Апрель 2016

Денгизкўл хазинаси

Савр ойининг қулай об-ҳавоси чўл табиатига ҳам қайта жон бағишлайди. Унинг ҳаётбахш ёмғирлари замин бағрида мудраб ётган гулу гиёҳларни уйғотиб юборади. Натижада зумда теварак-атрофни турфа чечаклар қоплайди.

Бундай пайтда юртимизнинг сувли-ботқоқли ҳудудларида ҳам ҳаёт қайнайди. Кўклам жаласидан сув сатҳи кўтарилган кўлларда узоқ ўлкалардан учиб келган қушлар қўним топса, унга туташ чангалзорларда чўл жониворлари кўпая бошлайди. Чунки табиатнинг бундай ноёб туҳфаси қушлар, сув жониворлари ва ўсимликлар ривожида қулай табиий муҳит ҳисобланади. 

Олот тумани марказидан 35 километр жанубда жойлашган Денгизкўл табиати бунга яққол мисол бўла олади. У қадимдан сир-синоатларга бой, шифобахш кўл саналади. Ҳозирги кунда ушбу ҳавза ҳудудида халқаро ҳамда Ўзбекистон “Қизил китоб”ига киритилган ноёб қушларнинг ўндан зиёд турлари учрайди. Айниқса, кичик қоравой, кичик оққўтон, қошиқбурун, вишилдоқ оққуш, мармар ўрдак, олақанот ўрдак, Зарафшон қирғовули, йўрға тувалоқлар бу ерда қўним топиб, бехавотир кўпаймоқда. 

Буюк Британия қушларни муҳофаза қилиш қироллик жамияти ана шу жиҳатларни инобатга олган ҳолда, Денгизкўл ва вилоятимиздаги Зикри, Хадича, Қорақир, Оёқоғитма кўллари, шунингдек, “Когон” балиқчилик хўжалиги ҳавзасини “Муҳим орнитологик ҳудуд” дея эълон қилди. Пировардида уларнинг барчаси халқаро аҳамиятга молик гўша сифатида қушлар муҳофазасини ташкил этиш марказлари қаторига киритилди. 

Дарҳақиқат, биологик хилмахилликни сақлашда Денгизкўл муҳим аҳамиятга эга. Олиб борилган тадқиқотлар натижаси республикамизда қишлайдиган қушларнинг 40 фоизидан зиёди мазкур осойишта макон ҳиссасига тўғри келишини тасдиқламоқда. 

Хадича кўлида эса балиқ мўл. Унда сазан, лаққа, оқ амур, оқ дўнгпешона каби балиқлар кўпайтирилмоқда. Бундан ташқари, “Қизил китоб”га киритилган  Туркистон мўйловдор балиғини учратиш мумкин. 

Кўл ён-атрофидаги қамишзору юлғунзорлардан эса жайрон, қундуз, қуён, тулки каби ҳайвонлар, укки, чўл бургути, оқ думли сув бургути сингари  қушлар паноҳ топган.

Шунингдек, умумий ер майдони 30 минг гектарни ташкил қиладиган “Қорақир” давлат буюртмахонаси қамишзорларида  қорақулоқ, бўрсиқ, сариқ сассиқкўзан каби ёввойи жониворларнинг кўпайиши кузатилмоқда. Унинг сув билан қопланган майдонларида балиқчилик хўжаликлари ташкил этилиб, аҳолига луқмаи ҳалол етказиб берилаяпти. 

Бошқача айтганда, кўллар нафақат экологик мувозанатни сақлаш, балки озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда ҳам тобора долзарб аҳамият касб этаётир. Шуларни инобатга олган ҳолда, мавжуд кўлларда мунтазам тарзда орнитологик тадқиқотлар олиб бориш фойдадан холи эмас. Айниқса, қушларнинг кўпайиш мавсумида кўлларда сув сатҳининг бир меъёрда бўлишини таъминлаш ўта муҳим. Ана шунда ҳавзаларимиз бундан кейин ҳам юртимиз бетакрор табиатининг ажралмас  қисми сифатида келгуси авлодлар эъзозида бўлади.

 

Анвар НИЁЗОВ,

Бухоро вилояти табиатни муҳофаза қилиш қўмитаси раиси. 

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган