XS.UZ
Ўзбекистон халқ артисти Комилжон Отаниёзов таваллудининг 100 йиллик байрами қатнашчиларига Атоқли санъаткор хотирасига эҳтиром Пойтахтимизнинг «жанубий дарвозаси» янада қулай, шинам ва кўркам бўлади Академия профессионал кадрлар тайёрлаш маскани бўлмоғи лозим Дори-дармон таъминотида сунъий тақчиллик юзага келмайди Сув келтирган элда азиз Ўзаро манфаатли ҳамкорликни янги даражага олиб чиқиш йўлида Академик Борис Бондаренко Изланиш ва янгича ишлаш самараси аҳоли бандлигини таъминлашда ўз ифодасини топмоқда Жиноятга жазо муқаррар, аммо... Ривожланиш истиқболлари муҳокамаси Ҳамюртимиздан ўтадигани топилмади Нодир асарлар хазинаси «Ягонасан, муқаддас Ватан!» Сиёсий партиялар: Амалий ишлар билан халқ ишончини қозониш мумкин Солиққа оид ўзгаришлар тадбиркорлар манфаатларига хизмат қилади Ишбилармон хотин-қизлар ташаббуси қўллаб-қувватланмоқда Хорижий инвестор: яратиб берилаётган имкониятлардан мамнунмиз Осуда ва хотиржам ҳаёт «Бир болага етти маҳалла ҳам ота, ҳам она» «Нексия» музейдан жой олди Мурожаатлар адолатли ечим топмоқда Асосий мақсад — одил судловни таъминлаш Ҳавзалар баракаси 40 минг тоннага кўпаяди «Муҳаббат оламининг булбули» Юракдан куйланган қўшиқлар «Замонамиз қаҳрамонлари» Солиқ маъмуриятчилигини тубдан такомиллаштириш, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларнинг йиғилувчанлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида «Маҳалла ифтихори» — ҳам рағбат, ҳам шараф Депутат «юқори»дан топшириқ кутмаслиги керак
  • 02 Март 2016

Митти «қурувчилар»

Ҳашаротларнинг энг қадимги туркумларидан бири ҳисобланган термитларнинг ҳаёт тарзи чумолиларникига ўхшаш бўлгани учун, халқ орасида “оқ чумоли”, “қир чумоли” деган ном олган.

Жамоа ҳосил қилиб яшовчи бу ҳашаротлар тўдасида ўртача 15000 дона термит жамланади. Қизиғи, ҳар бир тўда битта малика, 6-7 та ўринбосари, битта шоҳ, юзлаб навкар, минглаб ишчи ва личинка каби табақалардан таркиб топади. Бу ҳали ҳаммаси эмас. Қуёшни кўриш бахтидан бебаҳра бу митти мавжудотлар ажойиб қурувчилик “маҳорати”га ҳам эга. Улар қурган уяларни бемалол осмонўпар биноларга қиёслаш мумкин.  

Термит уялари шунчалик мустаҳкамки, металл билан урилса ҳам, ҳеч қандай зарар етмайди, аксинча, зарб таъсирида учқун чиқиши мумкин, холос. Аммо бир бўлаги олиниб, гулханга ташланса, зумда ёниб, кул бўлади. Хўш, бундай материални улар қаердан олишади?  

Айтиш жоизки, “қурилиш материаллари”ни ишлаб чиқариш термитларда озиқланиш билан боғлиқ. Улар ўсимликхўр мавжудотлар бўлиб, “таомномаси”га туллаш пайтида чиққан пўстлоқлар, ҳашаротларнинг териси, маълум миқдорда оҳак, электр симларининг сиртига ўралган қоплағич ва бошқалар киритилган. Бироқ энг тансиқ таоми ёғочдир. 

Дарвоқе, термит уяси ичидаги шароит ҳам мукаммал. Айниқса, архитектураси кишини ҳайратга солади. Бу ерда жониворларни касаллантирмайдиган “шамоллатувчи” тизим мавжуд. Чалкаш камералар ҳисобига ҳаво фойдаланувчиларга етиб келишидан олдин, албатта, юмшайди. 

Қисқача айтганда, термитлар “бунёдкорлик техникаси”ни мукаммал эгаллаган ҳашаротдир. Буни улар қурган уяларни кўрганлар борки, тан бермай иложи йўқ.

Икром АБДУЛЛАЕВ,

биология фанлари номзоди, доцент. 

Урганч шаҳри 

Мазкур рукиндаги бошқа мақолалар: « Баҳор элчиси Зарафшоннинг чопқир қушлари »

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган