XS.UZ
Сиёсий партиялар: Амалий ишлар билан халқ ишончини қозониш мумкин Солиққа оид ўзгаришлар тадбиркорлар манфаатларига хизмат қилади Ишбилармон хотин-қизлар ташаббуси қўллаб-қувватланмоқда Хорижий инвестор: яратиб берилаётган имкониятлардан мамнунмиз Осуда ва хотиржам ҳаёт «Бир болага етти маҳалла ҳам ота, ҳам она» «Нексия» музейдан жой олди Мурожаатлар адолатли ечим топмоқда Асосий мақсад — одил судловни таъминлаш Ҳавзалар баракаси 40 минг тоннага кўпаяди «Муҳаббат оламининг булбули» Юракдан куйланган қўшиқлар «Замонамиз қаҳрамонлари» Солиқ маъмуриятчилигини тубдан такомиллаштириш, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларнинг йиғилувчанлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида «Маҳалла ифтихори» — ҳам рағбат, ҳам шараф Депутат «юқори»дан топшириқ кутмаслиги керак Имконият кенг, фаолият эркин «Ўзимизни кўрсатадиган давр келди» Ижтимоий ноёб институтнинг тутган ўрни Мадридда муҳокама қилинди Жаҳон тамаддунининг муҳим ҳалқаси Барча соҳаларда ва ҳамиша инсон манфаати устувор бўлиши керак Аҳолини дори воситалари ва тиббиёт буюмлари билан таъминлаш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида «Мудраб ётган» сиёсий партиялар уйғониши лозим Кичик бизнесга катта эътибор ноанъанавий ишлаб чиқариш тармоқлари ўзлаштирилишига хизмат қилаяпти Парламент фаолияти самарадорлиги маҳаллий Кенгашлардан бошланади Ўзбекистон ёшлар иттифоқи: Юксак ишонч масъулияти Эшитган яхши, кўрган ундан-да афзал Ворислик ва мерос бўйича ҳуқуқларингизни биласизми? Ворислик ва мерос бўйича ҳуқуқларингизни биласизми? «Мустақил юрт ҳунармандлари»
  • 09 Февраль 2017

«Кимки бу водийға бўлди муттасиф...»

Алишер Навоий инсон шахсининг такомилида муҳим бўлган ҳар бир масалага жиддий эътибор қаратган ва уни ўзлаштириш йўлларини аниқ-равшан кўрсатиб берган. Ана шундай муҳим бўлган масалалардан бири маърифатдир. Шоирнинг бир неча ғазалларида маърифатнинг турли қирралари зикр этилади. Жумладан:

Эй Навоий, жаҳл ила 

ўлмак қатиқ ишдур, вале

Чун камоли маърифат 

касб ўлди, не нуқсон ўлум,

байтида шоир ҳаётда инсоннинг жаҳолат билан яшашидан кўра, маърифат билан ўлим топиши афзаллигини, шунингдек, нажот фақат маърифатда эканини уқтиради. Ҳазрат Навоий ўзи учун ибрат деб билган мутафаккирларни қайси ўринда зикр этмасин, уларнинг маърифат туфайли улуғ мақомга эришганини уқтиради. 

Улуғ мутафаккирнинг маърифат ҳақидаги чуқур мулоҳазалари унинг бошқа асарларидан кўра, “Лисон ут-тайр” достонида батафсилроқ ёритилади. Мазкур достон тасаввуфий тушунчаларнинг бадиий талқинидан иборат бўлса-да, унда Алишер Навоий маърифатининг мағзи яққол сезилади. Хусусан, шоир достонидаги “Маърифат водийсининг васфи” бобида -қуйидагилар баён қилинади:

Кимки бу водийға

бўлди муттасиф,

Топти анда

ҳолларни мухталиф.

Яъни кимки маърифат ҳақида билмоқчи бўлса, ундаги хилмахилликни яхши англаб олиши лозим. Бунда йўл юз туман бўлиб, уларнинг бири-бирига мос келмайди. “Жузв ила кул” ҳам, “тараққию таназзул” ҳам шу йўлда. Барча раҳрав бунда ўзи ихтиёр қилган йўлда беқарор, ҳар бир йўл соҳиби ўз йўлида муфтахир (фахрланувчи)дир. Шунинг учун уларнинг ҳеч бири -бошқасига мусаллам (таслим) эмас. Бинобарин,

Бўлди ўз ирфони

ҳар кимга сифат, 

Кўп тафовут қилди

пайдо маърифат.

Бу орқали улуғ мутафаккир маърифатни кенгроқ тушунтиришга ҳаракат қилади. Чунончи, унинг талқинига кўра, оламда мавжуд бўлган барча мавжудоту махлуқот, жумладан, инсонлар ҳам Ҳаққи мутлақнинг муваққат намоёни бўлиб, охир-оқибат унга қўшилиб кетгувчилардир. Бу оламда ҳеч нарса ҳеч нарсага бегона эмас. Улар қайси йўлдан юрмасин, оламда ўзлари тутган ўринни англаш учун интилади. Бунда зид қарашларнинг бўлиши табиий, албатта. Алишер Навоий бу мухталифотни “биззарура” (табиий зарурият) сифатида талқин этади. Ана шу хилмахиллик маърифат илмининг тараққийсига, натижада ҳақиқатнинг тўла-тўкис ойдинлашувига хизмат қилади.

Ҳазрат Навоийнинг маърифат борасидаги тавсифлари, энг аввало, инсоннинг ўзлигини англаш ғоясига асосланади ва биз ҳозирги пайтда англаб турган маърифат тушунчаси азалий илдизларга эга эканини намоён қилади. Зеро, маърифат туб моҳияти билан ўқиш-ўрганиш, таълим ва тарбия олиш, олам ҳамда одам ҳақида илмий тафаккур даражасини оширишга қаратилган фаолиятни англатади.

Нафас ШОДМОНОВ,

филология фанлари доктори.

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган