XS.UZ
Ўзбекистон Республикаси ва Қозоғистон Республикаси Президентларининг телефон орқали мулоқоти тўғрисида Ўзбекистон ва Сингапур Президентлари бир-бирларини қутладилар 2018 — 2022 йилларда иссиқлик таъминоти тизимини ривожлантириш дастури тўғрисида Душанбеда бўлиб ўтган Ўзбекистон кўргазма-ярмаркаси якунлари Ёш ўзбек олими —  халқаро мукофот соҳиби «Электрон парламент» тизими жорий этилади Коммунал хизмат кўрсатиш сифати тубдан яхшиланади Эзгуликка бахшида умр Юксак салоҳиятли авлод истиқболи ва ҳуқуқий кафолат Глобал тармоқдаги сирли найранглар Илғор тажриба самараси Жаҳон кубоги босқичи якунланди Моҳир чавандозлар баҳси Асосий мақсад – одамларнинг розилиги, юртимиз ободлиги Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат бошқаруви тизимини такомиллаштириш тўғрисида 2017 — 2021 йилларда ичимлик суви таъминоти ва канализация тизимларини комплекс ривожлантириш ҳамда модернизация қилиш дастури 2017 — 2021 йилларда маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимини тубдан такомиллаштириш ва ривожлантириш Ҳаракатлар стратегияси ижроси изчил таъминланмоқда Маҳаллий Кенгашлар фаолияти самарадорлигини ошириш — давр талаби Олий таълим тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида Ислоҳотларга дахлдорлик  ва масъулият Аҳолига малакали тиббий хизмат кўрсатиш депутатлар муҳокамасида Амалиёт ва назария уйғунлиги Уй-жой коммунал соҳасида янги босқич Эҳтиромдан кўнгиллар обод Эъзоз топган қадриятлар Ўзбекистон Иқлим ўзгариши бўйича Париж битимига қўшилди Ижодкорлар билан учрашув Таҳлиллар амалий ишлар кўламини янада ошириш зарурлигини кўрсатмоқда Маҳаллийлаштириш ва экспорт масалалари муҳокама қилинди
  • 13 Февраль 2016

Ватан соғинчи

Ўзбек халқининг тарих саҳифаларидан муносиб ўрин олган мард ва жасур ўғлонларидан бири Заҳириддин Муҳаммад Бобурдир. У ҳақда дунё аҳли жуда “кўп ва хўб ёзган”. Жумладан, таниқли урду адиби Қамар Райис ўзининг “Бобур шахсияти ва шеърияти” номли асарида шундай дейди:  “Табиат бу тоғли Фарғона водийсига мислсиз ҳусн ато этган, Бобур унинг шайдоси бўлган. Табиатнинг мана шу сўлим гўшасида Бобурнинг шоирона тафаккури куртак очган. Унинг боғлари, чинорлари, шакардан ширин меваларини таъриф қилишдан бир сония ҳам чарчамаган...” 

Бобурнинг буюклиги ва халқимизга суюклиги нимада? Гап шундаки, у ҳам бошқалар қатори оддий инсон бўлган, лекин тақдир синовларига тан бериб, қўл қовуштириб ўтирмаган. Юксак даражадаги ақл-идроки, тафаккури, сабр-тоқати, матонати билан машаққатли ҳаёт йўлини босиб ўтиб, Ҳинд ерида Бобурийлар салтанатига асос солди. Гарчи, тақдир Бобурни ўз юртидан олисларга олиб кетган бўлса-да, у ҳамиша Ватанини соғиниб яшади. 

Унинг ижоди юртпарварлик, халқпарварлик, бунёдкорлик, яратувчанлик ғоялари билан суғорилган. Бугунги шиддатли, таҳликали замонда жаҳон аҳлига ўрнак бўлгудек фазилатлар Бобурнинг феъл-атворида жамулжам эди. Умрининг асосий қисми жанг майдонларида ўтганига қарамасдан, “Девон” тартиб берди, “Ҳарб иши”, “Муфассал”, “Мубаййин”, “Мусиқа илми” каби асарлар ёзди, “Хатти Бобурий”ни кашф қилди.

Бобур рубоийларининг бирида шундай деб ёзади: 

Кўпдин бериким, ёру диёрим йўқтур,

Бир лаҳзау бир нафас қарорим йўқтур.

Келдим бу сори ўз ихтиёрим бирла,

Лекин боруримда ихтиёрим йўқтур.

Бу каби Ватан, она диёр соғинчи, ушалмас орзу-армонлар шоирнинг “ўурбат ичра, эй кўнгул, элдин вафо истарни қўй, Чун вафосин кўрмадинг ҳаргиз диёру ёрнинг”, “Дема Бобурга нетарсен, бош олиб кетмак не? Тенгрининг хости мундоқ эса, мен нетгаймен?”, “Юз жавру ситам кўрган, минг меҳнату ғам кўрган, Осойиши кам кўрган мендек яна бир борму?!” кўринишидаги сатрларида яққол намоён бўлади.

Бобур ўз замонасининг илғор фикрли, маърифатли кишиларидан бири сифатида яратиш, янги бинолар, боғу роғлар барпо этиш билан машғул бўлди. Андижону Самарқандда қура олмаган биноларни Афғонистонда, Ҳиндистонда барпо қилди. Бу борадаги саъй-ҳаракатларини эътироф этган инглиз адиби Вильям Рашбрук Бобурни “Ўн олтинчи аср бунёдкори” номи билан улуғлаб, унга атаб асар битган. 

“Бобурнома”да унинг яратувчанлигини тасдиқловчи сатрларга жуда кўп дуч келамиз. Масалан, “Одинапур қўрғонининг олида, жанубий тарафида, бир баландида тарихи тўққиз юз ўн тўртта бир чаҳорбоғ солдим”, “Исталифча кент маълум эмаским хейли ерларда бўлғай. Улуғ руд кентнинг ичидин оқар... Бу кентта Боғи Калон отлиғ Улуғбек мирзонинг бир мағсуб боғи бор эди. Мен эгаларига баҳо бериб олдим... Боғнинг ўртасидин бир тегирмон суйи ҳамиша жорийдур. Бу ариқ ёқасида чинорлар ва дарахтлардур, бурун бу ариқ эгри-букри ва бесиёқ эди. Мен буюрдимким, бу ариқни ража ва сиёқ била қилдилар. Бисёр яхши ер бўлди”, дея ўзининг бунёдкорлик борасидаги ишларини таъкидлайди.  

Бобурнинг яратувчанлиги унинг Фарғонадан мевали дарахт кўчатларини афғон, ҳинд ерларига олиб бориб эктиришида ҳам кўринади. Бу ҳақда унинг ўзи шундай деб ёзади:  “Кобул ва кентларида сардсерий мевалардин узум ва анор ва ўрук ва олма ва биҳи ва амруд ва шафтолу ва олу ва санжид  ва бодом ва янғоқ кўптур. Мен олу-болу ниҳоли кетуриб эктурубмен, яхши олу-болулар бўлди ва ҳануз тараққийда эди”. Бундай ҳолат илм-фанда “иқлимлаштириш”, деб аталади. 

Умуман олганда, биз — бугунги авлод Заҳириддин Муҳаммад Бобурдан ҳар томонлама ўрнак олсак арзийдиган жиҳатлар бисёр. Зеро, унинг тийнатидаги инсонпарварлик, ватанпарварлик, кенг мулоҳазалилик, мардлик ва жасурлик ҳақиқий ибрат мактабидир. 

 

Абдулҳай СОБИРОВ,

филология фанлари доктори.

Мазкур рукиндаги бошқа мақолалар: « Fазал бўстони «Юз туман обрўю иззат кўр» »

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган